Yük Taşımacılığı Sürücü Rehberi 2026, SRC 3, SRC 4, ODY ve ÜDY adayı için kurallar ve cezalar

Yük taşıyan şoför ve firma hangi belgelerle çalışır?

Her şoför beş yılda bir psikoteknik raporu da yeniler. Yaş kuralı bütün SRC türlerinde aynıdır: 66 yaşından gün alan şoförün belgesi geçici olarak geçersiz olur, sağlık ve psikoteknik raporuyla yeniden geçerli hâle gelir; 69 yaşından gün alınca belge iptal edilir. 66 yaşından gün almış kişiye ilk kez SRC verilmez. Belge seçiminde kararsızsanız SRC 3 ile yurt dışı ve SRC 4 ile TIR sayfalarına bakın.

Yük taşıyan araçta yetki belgesi ve taşıt kartı neden sorulur?

Ücretli eşya taşımacılığı yetki belgesiyle yapılır ve belgeye kayıtlı her taşıt için taşıt kartı düzenlenir. Kartın aslı ya da e-Devlet çıktısı araçta bulunmalıdır. Yurt içi ticari yük için K1, kendi malını taşımak için K2, evden eve taşınma için K3 alınır; uluslararası eşya taşımada C ve L türleri devreye girer. Belgeler beş yıl geçerlidir. Süre bittikten sonraki 540 gün yalnız yenileme hakkı verir, bu sürede çalışılamaz.

Denetimde en sık karşılaşılan durumlar ve 2026 tutarları şöyledir: belgesiz ya da belge kapsamı dışında taşıma 21.333 TL, belgeye kaydedilmemiş taşıtla taşıma 10.666 TL, SRC belgesi olmayan şoföre 4.392 TL ve onu çalıştırana 10.666 TL, ODY ya da ÜDY bulundurmayan firmaya 31.998 TL. Belge türlerinin tamamı için yetki belgeleri sayfamıza, karar vermek için hangi K belgesini almalıyım rehberine bakabilirsiniz.

Azami ağırlık ve boyut sınırları nelerdir?

Ölçüler Araçların Yüklenmesine İlişkin Yönetmelik’ten gelir ve aracın imal yılına bakılmaksızın uygulanır. Taşıyabileceğiniz yük, ruhsattaki azami yüklü ağırlıktan aracın boş ağırlığı çıkarılarak bulunur.

Toplam ağırlık sınırın altında kalsa bile tek bir dingil ya da dingil grubu aşılırsa ihlal oluşur. Sınırları aşan bölünemez yük ancak Karayolları Genel Müdürlüğü’nden alınan özel izinle ve izindeki şartlara uyularak taşınır. Konuyu örneklerle çalışmak için kantar ve ağırlık sınırları ile katar ağırlığı sayfalarına bakın.

Kantarda fazla yük çıkarsa ceza ne kadar?

7574 sayılı Kanun’dan sonra fazla yük cezası orana göre sabit tutarlara bağlandı. Ceza işletene ve yükü gönderene ayrı ayrı yazılır. İkisi aynı kişiyse kanuna göre yalnız işletene uygulanır; gönderen birden çoksa toplam ceza işletene yazılır.

Fazla yük %20’yi aşıyorsa yük indirilmeden ya da aktarılmadan araç yola devam edemez. Yabancı plakalı araç, cezası ödenmeden ülkeden çıkamaz.

Yük nasıl bağlanır, branda ve kasa kuralı nedir?

Kanun, yükün yola düşecek, dökülecek, sızacak, kayacak ya da aracın dengesini bozacak biçimde taşınmasını yasaklar; 7574 bu maddeye “uygun bağlama ve sabitleme” şartını açıkça ekledi. Yük şoförün görüşünü, plakayı, stop ve sinyal lambalarını ya da yansıtıcıları da kapatamaz.

• Fizik kuralı Sert frenlemede yük kendi ağırlığının 0,8 katı kadar öne, virajda 0,5 katı kadar yana itilir. Bu yüzden önce yükü kaymaz hâle getirin (kaydırmaz paspas, ön duvara dayama, boşlukları doldurma), sonra bağlayın.
• Spanzet Etiketindeki değerlere göre seçilir; etiketsiz, kesik ya da yıpranmış kayış kullanılmaz. Molalarda kayışlar yeniden gerilir. Etiket okuma ve kayış sayısı hesabı için spanzet nedir sayfamıza bakın.
• Ştanga Dorse duvarları arasına sıkıştırılarak yükün kaymasını önler. Türleri ve kullanımı ştanga nedir sayfasında.
• Branda Yükü havadan korur ama bağlama aracı değildir; yük ayrıca sabitlenir. TIR taşımasında branda, gümrük mührü ve TIR kablosu yükün açılmadığını gösterir. Brandada kesik görürseniz yola çıkmadan kolluğa ve gümrüğe tespit ettirin.
• Kasa Kapaklar kapalı ve kilitli olur; kum, mıcır, hafriyat gibi dökme yükün üstü örtülür; ağır yük alta ve dingillerin üzerine dengeli yerleştirilir.

Bağlama ve yükleme kurallarına uymamanın cezası 2026’da 3.000 TL’dir. Aynı ihlal tehlikeli madde ya da konteyner taşıyan araçta yapılırsa 20.000 TL uygulanır. Eksik giderilene kadar araç yola devam edemez.

Arka ve yan koruma çerçevesi ile araç gereçleri neden denetlenir?

Zorunlu olduğu araçta arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi ya da yan koruma çerçevesi yoksa veya teknik şarta uymuyorsa işletene 16.000 TL ceza yazılır ve araç uygun hâle gelene kadar trafikten men edilir. Bu kural 7574 ile geldi.

Araçta ilk yardım çantası, yangın söndürücü, iki reflektör ve kamyon, çekici ile otobüslerde 150 metreden görülen 25 x 150 cm engel işareti bulunur. Eksik gereç için şoföre 1.000 TL ceza uygulanır. Arka işaret levhası ve kontur şeridi için kamyon ve dorse reflektörü, üçgen reflektörün kullanımı için üçgen reflektör kuralları, yola çıkmadan yapılacak kontroller için sefer öncesi araç kontrolleri sayfalarına bakın.

Takograf 2026’da hangi araçlarda zorunlu, kart ihlalinin cezası nedir?

Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı aşan yük taşıtlarında takograf bulundurmak, çalışır tutmak ve kullanmak zorunludur. 7574’ten önce geçerli olan “şehir içinde ve belediye mücavir alanında takograf aranmaz” istisnası kaldırıldı. Cihazın ne olduğu ve türleri için takograf nedir sayfamıza bakın; burada yalnız 2026 değişikliklerini topluyoruz.

Yeni kapsama giren araçlarda takograf, aşağıdaki tarihlerden sonraki ilk muayeneye kadar aranmaz:

• Cihaz yok ya da kullanılmıyor 75.000 TL ve araç trafikten men.
• Cihaza müdahale, yanlış veri 185.000 TL; bir yıl içinde tekrarında 370.000 TL. Sürücü belgesi 30 gün, tekrarda 90 gün geri alınır.
• Kartsız ya da başkasının kartıyla sürüş 75.000 TL, tekrarında 150.000 TL; sürücü belgesi 30 gün (tekrarda 90 gün) geri alınır.
• Kartını başkasına kullandırmak Her seferinde 75.000 TL.
• Taşıma mevzuatı tarafı Başkasının kartıyla sürüş tespit edilirse kart sahibinin de kullananın da SRC belgesi iptal edilir; firmanın yetki belgesine her ihlal için 75 uyarma işlenir.

İşleten sürücüden ayrı biri ise sürücüye kesilen cezanın iki katı araç plakasına da yazılır. Trafik zabıtası kayıtları Bakanlık veri tabanından da denetleyebilir. Sürücü kartı TOBB’dan alınır, kişiye özeldir ve 2026 ücreti 2.334 TL’dir. Başvuru adımları için sayısal takograf kartı başvurusu sayfasına bakın.

Çalışma ve dinlenme sürelerinde yurt içi ve AETR kuralı nedir?

Yurt içinde Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin sürüş ve dinlenme hükümleri uygulanır. 7574’ün öngördüğü yeni yönetmelik çıkana kadar bu hükümler geçerlidir. Ezberlenecek dört sayı şunlardır: kesintisiz en fazla 4,5 saat sürüş, ardından en az 45 dakika mola, 24 saatte en fazla 9 saat sürüş ve en az 11 saat günlük dinlenme.

İki haftalık toplam sürüş 90 saati geçemez. Uluslararası taşımada şoför ve işleten ayrıca AETR Anlaşması’na uymak zorundadır; AETR’nin temel ölçüleri bu dört sayıyla örtüşür. Uzatma, azaltma ve haftalık dinlenme ayrıntıları için çalışma ve dinlenme süreleri sayfamıza bakın.

Şoför aynı zamanda işletense cezalar iki kat uygulanır. Değilse işletene de plaka üzerinden iki kat ceza yazılır; çünkü kanun işletene, aracın sürelere aykırı kullanılmaması için önlem alma ve denetleme görevi verir.

U-ETDS eşya bildirimini kim yapar?

C3, K1, K3, L1, L2, N1 ve N2 belge sahipleri, taşımaya başlamadan önce taşıma senedindeki bilgileri (ücret hariç) ve gönderen ile alıcının bilgilerini U-ETDS’ye işler. Taşınan eşya tehlikeli maddeyse C1 ve K2 sahipleri de bildirim yapar. Bildirim firmanın görevidir ama şoför bilgisi de gider; aynı şoför çakışan iki sefere yazılamaz.

Hiç veri gönderilmezse her sefer için 20 uyarma, eşya ya da şoför bilgisi eksikse 10’ar uyarma, her yanlış bilgi için 1 uyarma işlenir. 2026 yılında bir uyarmanın bedeli 741 TL’dir; kaldırılmamış uyarma 500’e ulaşır ve 15 gün içinde düşürülmezse faaliyet geçici olarak durdurulur. Ekran adımları için U-ETDS nedir ve yetki belgesi uyarma sayfalarına bakın.

Araçta hangi taşıma evrakı bulunmalı?

Yurt içinde eşya taşıma senedi olmadan taşınamaz. Araçta sevk irsaliyesinin iki nüshası ile taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinin birer nüshası bulunur; belgelere elektronik ortamda ulaşılabiliyorsa kâğıt aranmaz.

• Sevk irsaliyesi Malı gönderen düzenler.
• Taşıma irsaliyesi Ücretle taşıyan nakliyeci düzenler; malın cinsi, miktarı, plaka ve şoför adı yazar.
• Taşıma senedi Gönderen ile taşımacı arasındaki sözleşme belgesidir. Gerekli bilgileri içeren taşıma faturası ya da irsaliyeli fatura senet yerine geçer.

Yetki belgesi sahibi, eşyayı teslim aldığı andan teslim edene kadar kayıp, hasar ve çalınmadan sorumludur. Uluslararası taşımada senet ve sevk irsaliyesi yerine CMR ve gümrük belgeleri kullanılır.

Kabotaj nedir, cezası ne kadar?

Kabotaj, bir ülkenin iki noktası arasında yabancı plakalı taşıtla taşıma yapmaktır. Türkiye’de yabancı plakalı taşıt yurt içinde yük taşıyamaz. 2026 yılında ilk ihlalin cezası 313.700 TL’dir; aynı taşıtla aynı yıl içinde ikinci ihlalde 470.550 TL, sonrakilerde 627.400 TL uygulanır. Türk şoför için de kural aynıdır: yurt dışında kabotaj kural olarak yasaktır, CEMT izniyle de yapılamaz; yalnız ikili anlaşmaların özel hükümleri saklıdır.

Kış lastiği ve kar zinciri kuralı nedir?

Şehirlerarası yolda yük ve yolcu taşıyan ticari taşıtlarda her yıl 15 Kasım ile 15 Nisan arasında kış lastiği zorunludur. Eski 1 Aralık – 1 Nisan dönemi 2025’te değişti; eski soru bankalarındaki bu cevap artık yanlıştır. Kamyon, çekici ve tankerde tahrikli dingildeki bütün lastikler kış lastiği olmalı, diş derinliği en az 4 mm olmalıdır. Valilik dönemi öne ya da arkaya uzatabilir. Zincir kış lastiğinin yerine geçmez.

• Kış lastiği takmamak İşletene 6.000 TL; araç en yakın yerleşim yerine kadar gidebilir.
• Karlı ve buzlu havada zincir bulundurmamak ya da takmamak Sürücüye 6.000 TL.
• Zincir takmadığı için kar mücadelesi sırasında trafiği engellemek Sürücüye 24.000 TL.

Kamyon ve TIR için hız sınırları ve şerit kuralı nedir?

Levha varsa levhadaki hıza uyulur. 2026’da hız cezası yüzdeye değil, aşılan km/s’ye göre dokuz kademeye bağlandı ve eski %10 tolerans kalktı. Yerleşim dışında 11–15 km/s aşım 2.000 TL ile başlar, 51–60 km/s’de 20.000 TL ve 30 gün belge geri alma, 71 km/s ve üstünde 30.000 TL ve 90 gün olur. Yerleşim içinde ceza 6–10 km/s aşımda başlar.

Yeni şerit kuralı kamyon ve çekici şoförlerini doğrudan ilgilendirir. Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçlar iki şeritli yolda geçme ve dönme dışında sol şeridi kullanamaz. İkiden fazla şeritli yolda geçerken sağdan ikinci şeride çıkabilir, sola dönme dışında en sağdaki iki şeridin dışına geçemez.

Cezası 10.000 TL’dir. Emniyet şeridini kullanmak 20.000 TL, otoyolda ters yöne girmek ya da trafiği keyfî durdurmak 90.000 TL ve 60 gün belge ile araç men cezası gerektirir. İstanbul’daki saat yasakları için İstanbul yük taşıma saatleri sayfasına bakın.

Tehlikeli madde taşımada SRC 4 yeter mi?

Yetmez. Tehlikeli madde ADR kurallarıyla taşınır; SRC 3 ve SRC 4 eğitiminde konu yalnız temel bilgi olarak geçer. Tehlikeli madde taşıyan şoför ayrıca SRC 5 (ADR sürücü eğitimi) belgesi alır; firma da Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı istihdam eder ya da bu hizmeti dışarıdan satın alır.

Bilmeniz gereken temel kavramlar şunlardır: dokuz tehlike sınıfı, aracın önünde ve arkasında turuncu levha (üstte tehlike tanımlama numarası, altta UN numarası; başta X harfi suyla tehlikeli tepkimeyi gösterir) ve baklava biçimli tehlike etiketleri. İzin ve önlem almadan tehlikeli madde taşımanın trafik cezası 20.000 TL’dir. Ayrıntı: ADR belgesi nedir.

Uluslararası taşımada CMR şoförü ve firmayı nasıl korur?

CMR Sözleşmesi, yükleme ve teslim yerinin farklı ülkelerde olduğu ücretli karayolu eşya taşımalarına uygulanır; ülkelerden birinin taraf olması yeterlidir. Taraflar sözleşmeyle CMR’yi devre dışı bırakamaz. CMR belgesinin olmaması sözleşmeyi geçersiz kılmaz, yalnız ispatı zorlaştırır.

• Nüshalar Üç asıl nüsha düzenlenir: birincisi gönderende kalır, ikincisi yükle birlikte alıcıya gider, üçüncüsü taşıyıcıda kalır.
• Sorumluluk sınırı Kayıp ve hasarda taşıyıcı brüt kilogram başına en çok 8,33 SDR öder ve malın gerçek değerini aşmaz. 1.500 kg’lık kayıpta üst sınır 12.495 SDR’dir. Kasıtta sınır uygulanmaz. Gecikme tazminatı navlunu geçemez.
• Süreler Görünür hasar teslimde çekinceyle yazılır; görünmeyen hasar 7 gün içinde (pazar ve tatil hariç), gecikme 21 gün içinde yazılı bildirilir. Dava zamanaşımı 1 yıl, kasıtta 3 yıldır.
• Kayıp sayılma Kararlaştırılan teslim süresinin bitiminden 30 gün, süre yoksa yükün teslim alınmasından 60 gün sonra yük kayıp sayılır.

Türkiye elektronik CMR’ye (e-CMR) de taraftır; kullanılabilmesi için iki ülkenin de taraf olması gerekir.

TIR karnesi ile ATA karnesi arasındaki fark nedir?

TIR karnesi transit taşımanın gümrük belgesidir. Yük, mühürlenmiş ve gümrükçe onaylanmış araçta, uluslararası teminatla ve tek belgeyle taşınır; sınırlarda kural olarak açılmaz. Türkiye’de kefil kuruluş TOBB’dur. Karnedeki her yaprak (volet) bir gümrükte kalır ve mühür numarası karneye yazılır. Türkiye’den transit geçişte gümrüğün verdiği güzergâhtan çıkılmaz; en uzun mesafe için azami süre Nisan–Eylül arasında 120, Ekim–Mart arasında 168 saattir. Mühür bozulursa dokunulmaz, tutanak tutturulur.

ATA karnesi ise eşyanın geçici olarak başka ülkeye götürülüp geri getirilmesi içindir: fuar ve sergi eşyası, ticari numune, mesleki teçhizat. Satılacak ticari yük ATA karnesiyle taşınmaz. Düzenleme ve süre ayrıntıları için ticaret odanıza danışın. Konunun sınav ağırlıklı anlatımı gümrük, TIR ve kaçakçılık mevzuatı sayfasında.

Gümrükte ve sınırda şoför neden sorumlu tutulur?

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre eşyayı gümrük işlemine sokmadan ülkeye getirmek 1–5 yıl, transit eşyayı Türkiye’de bırakmak 1–3 yıl hapis gerektirir. Kaçak eşya taşıyan araç alıkonabilir; sahibi 30 gün içinde kasko değeri kadar teminat verirse araç iade edilir. Araçta zula bulunursa, yükün çoğu kaçaksa ya da yasak eşya taşınıyorsa araç müsadere edilebilir. Taşıma mevzuatı da ayrı yaptırım uygular: araçta standart dışı ek yakıt deposu 50, zula 150 uyarma demektir; kaçakçılık suçundan adli sicil kaydı SRC 3-4 ve ODY/ÜDY 3-4 belgelerinin iptal sebebidir.

Göçmen kaçakçılığına karşı şoför yüklemeden sonra, her moladan sonra ve sınırdan önce brandayı, mührü, kapıları ve araç altını kontrol eder; şüphe duyarsa kendisi bildirir.

UBAK, CEMT, Yeşil Kart ve vize işlemlerinde nelere dikkat edilir?

• UBAK geçiş belgeleri Türkiye ile diğer ülkeler arasındaki ikili anlaşmalara göre karşılıklı verilir ve Bakanlık tarafından firmalara dağıtılır. Kapasitesi 10 tondan az taşıta kural olarak geçiş belgesi verilmez.
• CEMT izni Üye ülkeler arasında tek izinle ikili ve transit taşıma sağlar. Bu izinle kabotaj yapılamaz, seyir defteri tutulur, taşıtın emisyon ve güvenlik şartlarını karşılaması gerekir.
• Yeşil Kart Trafik sigortasının yurt dışı karşılığıdır; yalnız poliçede yazan ülkelerde, o ülkenin limitleriyle geçerlidir. Yükteki hasarı ise CMR sorumluluk sigortası karşılar.
• Vize Türk şoförler Schengen ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkeye vizeyle girer. Schengen’de 180 gün içinde en çok 90 gün kalınabildiği için sefer planı vize süresine göre yapılır.

Belge türlerinin karşılaştırması için uluslararası geçiş belgeleri sayfasına bakın.

Yük şoförünü ilgilendiren 2026 cezaları nelerdir?

Aşağıdaki trafik cezaları 7574 sayılı Kanun’daki 2026 tutarlarıdır; 2027’de yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi beklenir. Taşıma mevzuatı cezaları Bakanlığın 2026 yılı tablosundaki tutarlardır.

Cezanın nereye ve nasıl ödeneceği için trafik cezası nereye ödenir sayfasına bakabilirsiniz.

SRC 3, SRC 4, ODY ve ÜDY sınavına nasıl hazırlanılır?

Bu sayfadaki konuların hepsi SRC 3 ve SRC 4 müfredatında, ODY ve ÜDY 3-4 sınavlarında ise firma yükümlülüğü boyutuyla sorulur. Eski soru bankalarında “şehir içinde takograf aranmaz” ya da “kış lastiği 1 Aralık’ta başlar” gibi artık yanlış olan cevaplar bulunabilir; güncel bilgiyle çalışın.

• Çalışma odaları SRC 4 çalışma odası ve SRC 3 çalışma odası ders ders konu, soru ve sunum sunar.
• Bilgi kartları Yük destesi ile sayıları ezberleyin: yük bilgi kartları.
• Kursiyer paneli Kayıtlı kursiyerlerimiz ilerlemesini SRC kursiyer paneli üzerinden takip eder.

Denge SRC Kursu Tuzla’da SRC 3 ve SRC 4 eğitimini yaklaşık 10 günde tamamlar; yeni dönemler her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar. Firmanız için ODY ya da ÜDY gerekiyorsa ODY ve ÜDY eğitimleri 3–4 hafta sürer. Şoförlerinizin psikoteknik değerlendirmesini Pendik Denge Psikoteknik Merkezi’nde yaptırabilirsiniz. Dönem kaydı ve bilgi için 0549 493 42 42 numarasından telefonla ya da WhatsApp’tan ulaşabilir, başvuru sayfasını kullanabilirsiniz.

Yük taşımacılığı hakkında sık sorulan sorular

Kamyonetle ticari yük taşıyorum, takograf takmam gerekir mi?

Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı geçmeyen kamyonette takograf zorunlu değildir. Zorunluluk bu ağırlığı aşan yük taşıtları içindir; kamyonet şoförü yine de SRC 4 ve psikoteknik raporu almalıdır.

Şehir içinde dağıtım yapan kamyonda takograf artık aranıyor mu?

Evet. 7574 ile şehir içi istisnası kalktı. Yeni kapsama giren araçlarda takograf, model yılına göre 31.12.2026 ile 31.12.2030 arasındaki tarihlerden sonraki ilk muayenede aranır.

Fazla yük cezasını yükü veren firma mı öder, ben mi?

Kanun cezayı işletene ve gönderene ayrı ayrı yazar. Aracın işleteni sizseniz size, yükü veren firmaya da ayrıca ceza kesilir. İkisi aynı kişiyse yalnız işletene uygulanır.

SRC 4 belgemle yurt dışına sefer yapabilir miyim?

Hayır. Uluslararası eşya taşımada SRC 3 gerekir. SRC 3 alan şoför yurt içinde de çalışabilir.

Kış lastiği cezası şoföre mi yazılır?

Kış lastiği cezası işletene yazılır. Karlı ve buzlu havada zincir bulundurmama ya da takmama cezası ise sürücüye yazılır.

CMR belgesi düzenlenmezse taşıma geçersiz olur mu?

Olmaz. Sözleşme geçerliliğini korur ve CMR kuralları yine uygulanır; ancak yükün ne durumda teslim alındığını ispat etmek zorlaşır.

Üç şeritli yolda kamyon en sol şeritte gidebilir mi?

Gidemez. İkiden fazla şeritli yolda kamyon ve çekici en sağ şeritte ilerler, sağdan ikinci şeride yalnız geçmek için çıkar; sola dönme dışında bu iki şeridin dışına geçemez. Kurala uymamanın cezası 10.000 TL’dir.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (7574 sayılı Kanun değişiklikleri işlenmiş metin; md. 31, 32, 46, 49, 51, 65, 65/A)
• 7574 sayılı Kanun, Resmî Gazete 27.02.2026
• 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu
• Karayolu Taşıma Yönetmeliği (taşıma senedi, U-ETDS, kabotaj, uyarma hükümleri)
• Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik
• 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
• UHDGM, U-ETDS işlemleri ve izin ve geçiş belgesi işlemleri
• CMR Sözleşmesi metni, TIR Sözleşmesi ve ADR (UNECE)
• TOBB takograf kart işlemleri