Sefer Öncesi Araç Kontrolleri, günlük kontrol listesi, yük ve belge denetimi, periyodik bakım

Sefer öncesi kontroller hangi belgelerin ders konusudur?

Konu bütün sürücü belgelerinde (SRC 1, 2, 3, 4) araç tekniği dersinin parçasıdır; SRC Kurye eğitiminde motosiklet bakımı başlığıyla işlenir. Sınavda “yola çıkmadan önce hangisi kontrol edilir”, “bu kusur fark edilirse ne yapılır” ve lastik diş derinliği gibi sayı soruları gelir. Sınav tek aşamalı MEB e-sınavıdır; 40 soruda 60 puan (24 doğru) yeterlidir. Arıza belirtileri ve yakıt tasarrufu araç tekniği ve ekonomik sürüş sayfasındadır; burada kontrolün sırasına ve kapsamına odaklanıyoruz.

Günlük kontrol hangi sırayla yapılır?

1. Kabine girin Kontağı açın, ikaz lambalarının yanıp söndüğünü ve hava basıncının dolduğunu izleyin; takografı hazırlayın.
2. Işıkları yakıp çevreyi dolaşın Sol ön köşeden başlayıp saat yönünde tam bir tur atın; her tekerlekte, her lambada ve her bağlantıda durun.
3. Motor bölmesine bakın Sıvı seviyeleri, kayışlar, gevşek hortum ve kablo.
4. Yükü ve kapakları kontrol edin Bağlama elemanları, branda, kapı kilitleri, mühür.
5. Belgeleri ve gereçleri sayın Eksik belgeyle yola çıkmak, arızalı farla çıkmak kadar risklidir.
6. İlk metrelerde fren deneyin Düşük hızda servis frenini ve park frenini yoklayın.

Günlük araç kontrol listesinde neler bulunur?

Uluslararası seferde listeye pasaport, vize, CMR taşıma belgesi, TIR karnesi ya da transit beyanı, geçiş belgesi ve yeşil kart eklenir; mühür numarası belgelerle karşılaştırılır. Ayrıntı gümrük, TIR ve kaçakçılık mevzuatı sayfasındadır. Sürücünün kendisi de listenin parçasıdır: uykusuz, hasta ya da alkollü sürücü, arızalı frenden daha tehlikelidir.

Zorunlu gereçlerin ayrıntısı üçgen reflektör kuralları sayfasında, takografın kullanım adımları iletişim teknolojileri sayfasındadır.

Yük bağlama kontrolünde nelere dikkat edilir?

• Dört yöne karşı emniyet Yük; frenlemede öne, kalkışta arkaya, virajda yanlara kaymayacak biçimde sabitlenir. Yalnız ağırlığına güvenilerek bırakılan yük ani frende hareket eder.
• Bağlama elemanının sağlamlığı Kesik, yıpranmış ya da etiketi okunmayan spanzet kullanılmaz; keskin kenarlarda köşe koruyucu takılır.
• Ağırlık merkezi Ağır parçalar alta ve dingillerin üzerine gelir; yüksek ağırlık merkezi virajda devrilme riskini artırır.
• Sınırlar Toplam ağırlık ve dingil ağırlığı ayrı ayrı denetlenir. Sayılar için kantar ve ağırlık sınırları, römorklu araçlar için katar ağırlığı sayfasına bakın.
• Yolda yeniden kontrol İlk molada bağlama elemanlarının gerginliğine yeniden bakın; yük ilk kilometrelerde yerine oturur ve gevşer.

Periyodik bakım ve muayenede sürücünün görevi nedir?

Periyodik bakım, üreticinin kilometre ya da süreye göre belirlediği aralıklarla yetkili serviste yapılır: yağ ve filtre değişimi, fren balata ve disk kontrolü, hava kurutucu, akü, soğutma sistemi, ön düzen ve rot balans ayarı bu kapsamdadır. Sürücünün görevi bakımı yapmak değil, zamanını izlemek ve gördüğü belirtiyi bildirmektir.

• Arıza bildirim formu Sefer sonunda fark ettiğiniz her kusuru yazılı bildirin; sözlü bildirim unutulur, yazılı kayıt sizi de korur.
• Araç muayenesi Ticari araçlar yılda bir kez periyodik muayeneye girer; muayenesi geçmiş araç trafikten men edilir.
• Takograf muayenesi Cihaz iki yılda bir yetkili serviste muayene edilip etiketlenir; lastik ebadı değişirse yeniden ayar gerekir.

Önemli: Teknik şartlara uymayan araçla trafiğe çıkmanın yaptırımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre hem sürücüye hem işletene uygulanır. Güvenliği doğrudan etkileyen kusurlarda araç trafikten men edilir.

Motosikletli kuryelerde günlük kontrol daha kısadır ama aynı ölçüde önemlidir: lastik basıncı ve dişi, ön ve arka fren, zincir gerginliği ve yağı, far, stop ve sinyaller, taşıma kutusunun bağlantıları, kask ve reflektif yelek.

Sefer öncesi kontrollerde ezberlenmesi gerekenler nelerdir?

• Lastik diş derinliği Yasal alt sınır 1,6 mm.
• Kontrol sırası Kabin ve göstergeler, ışıklar açıkken çevre turu, motor bölmesi, yük, belgeler, fren denemesi.
• Havalı fren Basınç dolmadan araç hareket ettirilmez; tanklardaki su boşaltılır.
• Ticari araç muayenesi Yılda bir.
• Takograf muayenesi İki yılda bir.

Sefer öncesi araç kontrolleri örnek soruları ve cevapları

1. Ticari araçlarda lastik diş derinliği kaç milimetrenin altına düşmemelidir?

   A1 mmB1,6 mmC3 mmD4 mm

2. Havalı fren sistemli araçta sefer öncesinde hava tanklarıyla ilgili hangi işlem yapılır?

   ATanklara antifriz eklenirBTanklarda biriken su boşaltılırCTankların basıncı sıfırlanırDTanklar yağlanır

3. Sürücü sefer öncesi kontrolde fren hava basıncının dolmadığını fark ederse ne yapmalıdır?

   AYavaş giderek sefere çıkarBYalnız park frenini kullanırCAracı hareket ettirmez, durumu işletmeye bildirirDYükü azaltıp yola çıkar

4. Yük bağlama elemanları yolda ne zaman yeniden kontrol edilmelidir?

   AYalnız varış yerindeBİlk molada ve sonraki molalardaCYalnız yağmur yağarsaDKontrol gerekmez

5. Havası inik lastikle yola çıkılması hâlinde ne olur?

   AYakıt tüketimi artar ve direksiyon ağırlaşırBFren mesafesi kısalırCMotor daha az ısınırDLastik ömrü uzar

Sefer öncesi araç kontrolleri hakkında sık sorulanlar

Günlük kontrol ne kadar sürer?

Alışkanlık hâline geldiğinde kamyon ya da otobüste yaklaşık on dakika yeterlidir. Römork bağlanan ya da yükleme yapılan günlerde süre uzar; bu zamanı sefer planına baştan ekleyin.

Kontrolü yaptığımı nasıl belgelerim?

Birçok firma basılı ya da dijital bir günlük kontrol formu kullanır. Formu doldurup imzalamak, olası bir kazada aracı özenle teslim aldığınızı gösterir; firmanızda form yoksa bu sayfadaki tabloyu örnek alabilirsiniz.

Kusur buldum ama firma “idare et” diyor, ne yapmalıyım?

Fren, direksiyon, lastik ve aydınlatma gibi güvenliği doğrudan etkileyen kusurlarla yola çıkmayın ve durumu yazılı bildirin. Kazada kusur değerlendirmesi direksiyondaki kişiden başlar; sorumluluğun nasıl paylaşıldığını yasal sorumluluklar ve sigorta sayfasında anlattık.

Bu konu sınavda hangi derslerle birlikte çalışılmalı?

Araç tekniği ve kazaların önlenmesi ile birlikte çalışın; üçü aynı soruların içinde geçer. Tuzla’daki dersliğimizde Pendik ve Gebze’den gelen kursiyerlerle kontrol listesini örnek araç fotoğrafları üzerinden uyguluyoruz.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği araçların teknik şartları, muayene ve zorunlu gereçler, mevzuat.gov.tr.
• Karayolu Taşıma Yönetmeliği taşıtların ve sürücülerin taşıması gereken belgeler, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü.
• Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.

Konuyu kartlarla tekrar etmek için ders çalış, kendinizi denemek için online sınav, bütün konular için SRC ders konuları.