Araç Tekniği ve Ekonomik Sürüş, günlük kontrol, arıza belirtileri ve yakıt tasarrufu
SRC eğitiminin araç bilgisi konusu: yola çıkmadan günlük kontroller, fren, lastik ve motor arıza belirtileri, gösterge ikazları ve yakıt tasarrufu sağlayan sürüş teknikleri.
Sürücüden tamirci olması beklenmez; ama aracını tanıması, arızayı erken fark etmesi ve yakıtı boşa harcamadan kullanması beklenir. Bu ders hem sınavda hem de işletmenin giderinde karşılığını gösterir.
Kısa cevap Her gün yola çıkmadan lastik, fren, farlar, sıvılar ve yük bağlantılarını kontrol edin. Yakıt tasarrufunun üç anahtarı: sabit hız, doğru vites ve doğru lastik basıncı.
Yola çıkmadan günlük kontrol
- Lastikler Basınç, diş derinliği, yanak hasarı; çift tekerlerde araya sıkışmış taş.
- Frenler Hava basıncı göstergesi, pedal boşluğu, el freni.
- Aydınlatma Farlar, sinyaller, stop ve gabari lambaları.
- Sıvılar Motor yağı, soğutma suyu, cam suyu; araç altında sızıntı.
- Yük ve bağlantılar Spanzet ve branda, römork bağlantısı, kapak kilitleri.
- Belgeler ve donanım Ruhsat, SRC, psikoteknik, takograf kâğıdı ya da kartı, yangın söndürücü, reflektör, ilk yardım çantası.
Arıza belirtileri
- Fren Pedalın sertleşmesi ya da boşalması, frenlemede çekme, yanık kokusu.
- Lastik ve ön düzen Direksiyonda titreme, tek tarafa çekme, düzensiz aşınma.
- Motor Hararet, yağ basıncı ikazı, mavi (yağ yakma), siyah (zengin karışım) ya da beyaz (su) duman.
- Elektrik Şarj ikaz lambası, zayıf marş.
Kırmızı ikaz lambası “hemen dur”, sarı ikaz “ilk fırsatta kontrol ettir” anlamına gelir.
Ekonomik sürüş
- Sabit hız Ani hızlanma ve fren yakıtı en çok artıran alışkanlıktır; trafiği öngörerek akıcı sürün.
- Doğru vites Motoru ekonomik devir aralığında (yeşil bant) tutun; yüksek viteste düşük devirde zorlamayın.
- Lastik basıncı Düşük basınç tüketimi ve aşınmayı artırır.
- Rölanti Uzun beklemede motoru durdurun.
- Yük ve hava direnci Gereksiz ağırlık taşımayın, brandayı gergin tutun, rüzgârlık ayarını yüke göre yapın.
Sık sorulanlar
Egzozdan mavi duman neyi gösterir?
Motorun yağ yaktığını. Siyah duman zengin karışımı, beyaz duman yanma odasına su karıştığını düşündürür.
Konuyu kartlarla tekrar etmek için ders çalış, kendinizi denemek için online sınav, bütün konular için SRC ders konuları.
Araç tekniği ve ekonomik sürüş sınavda nasıl sorulur?
Araç tekniği soruları “belirti verilir, arıza istenir” kalıbındadır: direksiyon titriyor, araç bir tarafa çekiyor, egzozdan renkli duman çıkıyor. İkinci kalıp “bu parçanın görevi nedir” sorusudur. Ekonomik sürüşte ise yakıtı artıran ya da azaltan alışkanlık sorulur. Tek aşamalı MEB e-sınavında 40 soruda 60 puan yeterlidir; bu ders eşleştirme ezberiyle kolayca puana dönüşür.
Araç tekniğinde ezberlenmesi gereken eşleştirmeler nelerdir?
| Belirti ya da parça | Anlamı |
|---|---|
| Belirli hızdan sonra direksiyonda titreme | Balans ayarı bozuk |
| Düz yolda bir tarafa çekme, lastiğin içten ya da dıştan aşınması | Rot ayarı bozuk |
| Mavi, siyah, beyaz egzoz dumanı | Sırasıyla yağ yakma, yakıt sistemi sorunu, yanma odasına su karışması |
| Alternatör (şarj dinamosu) | Motor çalışırken elektrik üretir ve aküyü şarj eder |
| Marş motoru | Motora ilk hareketi verir |
| Antifriz | Soğutma suyunun donmasını önler |
| Lastik diş derinliği | Yasal alt sınır 1,6 mm |
Araç tekniğinde en sık karıştırılan sistemler hangileri?
- ABS Frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini önler, direksiyon hâkimiyetini korur. Fren mesafesini yarıya indirmez.
- ASR Kalkışta ve kaygan zeminde tekerleğin patinaj yapmasını önler.
- ESP Virajda ve ani manevrada aracın savrulmasını önler.
- Motor freni, egzoz freni, retarder Hepsi yardımcı frendir; uzun inişte ayak frenini ısınmaktan korur.
- Balans ve rot Balans tekerleğin ağırlık dengesidir, rot tekerleklerin yola göre açısıdır.
Araç tekniği ve ekonomik sürüş örnek soruları ve cevapları
Motor çalışırken aküyü şarj eden parça hangisidir?
Doğru cevap B) Alternatör. Şarj ikaz lambası yanıyorsa alternatör ya da kayışından şüphelenilir.
ABS fren sisteminin temel görevi nedir?
Doğru cevap B) Tekerleklerin kilitlenmesini önlemek. Patinajı önleyen sistem ASR’dir.
Soğutma suyuna antifriz konulmasının nedeni nedir?
Doğru cevap B) Suyun donmasını önlemek. Donan su motor bloğunu ve radyatörü çatlatabilir.
Aşağıdakilerden hangisi yakıt tüketimini artırır?
Doğru cevap B) Lastik havasının düşük olması. İnik lastik yuvarlanma direncini ve aşınmayı artırır.
Ticari araçta lastik diş derinliği kaç milimetrenin altına düşmemelidir?
Doğru cevap B) 1,6 mm. Diş derinliği azaldıkça ıslak zeminde tutunma hızla düşer.
Araç tekniği ve ekonomik sürüş hakkında sık sorulanlar
Sınavda motor parçalarının ayrıntısı sorulur mu?
Hayır, tamirci düzeyinde bilgi beklenmez. Sürücünün fark etmesi gereken belirtiler, temel parçaların görevi ve günlük kontroller sorulur; yukarıdaki eşleştirme tablosu soruların büyük bölümünü karşılar.
Ekonomik sürüş yalnız yakıt tasarrufu mu demek?
Hayır. Akıcı ve öngörülü sürüş fren, lastik ve debriyaj aşınmasını da azaltır, kaza riskini düşürür. Bu yüzden konu güvenli sürüş teknikleri ile birlikte düşünülmelidir.
Araç tekniği ODY ve ÜDY sınavlarında da çıkar mı?
Yönetici sınavlarında konu teknik ayrıntıdan çok bakım planı, maliyet ve yol güvenliği açısından ele alınır. Sürücü belgelerinde ise ortak derstir; bütün başlıklar için SRC ders konuları, tekrar için SRC çalışma notları sayfasına bakabilirsiniz.
Resmî kaynaklar
- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
- e-Devlet Kapısı
- MEB Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği (4 Şubat 2026 değişikliğiyle)
Bu sayfadaki bilgiler yukarıdaki resmî kaynaklara ve kurumumuzun güncel uygulamasına dayanır. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce bizi arayarak teyit edebilirsiniz.
Denge SRC Kursu’nun kurucularındandır; 2018’den bu yana Tuzla’da SRC, SRC Kurye, ODY ve ÜDY eğitimlerinin kayıt, eğitim ve e-sınav süreçlerini yönetir. Sayfalardaki bilgileri mevzuat değiştikçe günceller.
