ADR Belgesi Nedir, tehlikeli madde sürücü sertifikası, SRC 5 ilişkisi ve eğitim türleri

ADR ne demek, belge neden isteniyor?

ADR, tehlikeli malların karayoluyla uluslararası taşınmasına ilişkin Avrupa anlaşmasının kısaltmasıdır. Türkiye bu anlaşmaya taraftır ve kuralları iç mevzuata Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ile aktarılmıştır. Anlaşma, maddeleri sınıflara ayırır; ambalaj, etiket, araç donanımı ve sürücü eğitimi için ortak kurallar koyar. Sürücü sertifikası bu zincirin halkalarından biridir: kaza, sızıntı ya da yangın anında ne yapacağını bilen bir sürücü ister.

ADR belgesi ile SRC 5 aynı belge mi?

Evet. Yönetmelik bu sertifikayı “SRC-5 Belgesi” diye tanımlar. Ancak SRC-5, öteki SRC belgeleri gibi temel mesleki yeterlilik belgesi değildir; tehlikeli madde için verilen ek bir yetkidir. Yük taşıyan bir sürücü yurt içinde SRC 4, yurt dışında SRC 3 ile çalışır; tehlikeli madde taşıyacaksa bunlara ek olarak SRC-5 alır. SRC-5, SRC 4’ün yerine geçmez. Belge türlerinin farkını SRC 1, 2, 3 ve 4 belgesi farkı sayfasında anlattık.

ADR eğitim türleri nelerdir?

Eğitim, taşınacak malın sınıfına ve taşıma şekline göre seçilir. Temel eğitim herkes için zorunludur; ötekiler temel eğitimin üzerine eklenir.

Eğitim sonunda kuruluşun yaptığı sınavda 60 puan alan kursiyer, Bakanlığın açtığı SRC-5 sınavına girer; bu sınavda da başarı için en az 60 puan gerekir. Sınav Türkçe ve çoktan seçmelidir.

ADR belgesini kimler almak zorundadır?

• Tanker sürücüleri Akaryakıt, LPG, asit ya da çözücü taşıyan tanker ve tank konteyner sürücüleri.
• Paketli yük sürücüleri Boya, solvent, aerosol, sanayi gazı tüpü gibi tehlikeli ambalajlı yük taşıyan kamyon sürücüleri.
• Özel sınıflar Patlayıcı ya da radyoaktif madde taşıyanlar, ilgili ek eğitimle.

ADR bazı küçük miktarlı taşımalar için istisnalar tanır. Yükünüzün belge gerektirip gerektirmediğini firmanızın tehlikeli madde güvenlik danışmanına (TMGD) sorun. Başvuru için uygun sürücü belgesi, asgari ilköğretim mezuniyeti, yönetmelikte sayılan suçlardan hükümlü olmamak ve yönetmelikteki yaş sınırını aşmamış olmak aranır.

ADR belgesi kaç yıl geçerlidir?

SRC-5 belgesi 5 yıl geçerlidir. Yenilemek için belgenin bitiminden önceki son bir yıl içinde yenileme eğitimine katılıp Bakanlık sınavını geçmeniz gerekir; yeni belge eski belgenin bitiş tarihinden itibaren 5 yıl geçerli olur. Temel belgesi olan sürücü sonradan tank ya da sınıf eğitimi alırsa, ek yetkiler temel sertifikanın süresiyle sınırlı kalır. Sürücü belgesi geçici olarak geri alınan sürücünün SRC-5 belgesi de aynı süre boyunca durdurulur. Taşıma sırasında sertifikayı yanınızda bulundurun.

ADR belgesi nereden alınır?

1. Yetkili kuruluşu bulun Bakanlıktan tehlikeli madde taşımacılığı eğitim yetkisi almış bir eğitim kuruluşuna kaydolun. TMGD ve sürücü eğitimleri hakkında genel bilgi: tehlikeli madde taşımacılığı TMGD eğitimleri.
2. Eğitimi tamamlayın Taşıyacağınız sınıfa uygun programa devam edin; derse devam zorunludur.
3. Sınava başvurun Sınav başvurusu e-Devlet’te mesleki yeterlilik sınav başvurusu hizmetiyle ya da eğitim kuruluşunuz aracılığıyla yapılır.
4. Belgeyi alın Sınavı geçip belge ücretini yatırdığınızda sertifika adresinize gönderilir.

Sınav takvimi ve yerleri her yıl Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü duyurularıyla ilan edilir. Konunun sitemizdeki eski özetine SRC 5 belgesi sayfasından da ulaşabilirsiniz.

Turuncu levha ve tehlike etiketleri ne anlatır?

ADR’li sürücü, aracındaki işaretleri okumayı da öğrenir:

• Numarasız turuncu levha Paketli tehlikeli yük taşıyan aracın önünde ve arkasında bulunur.
• Numaralı turuncu levha Tank ya da dökme taşımada kullanılır. Üstteki sayı tehlike tanımlama numarasıdır, alttaki dört haneli sayı maddenin UN numarasıdır. Örneğin benzinde üstte 33, altta 1203 yazar. Üst satırdaki X harfi, maddenin suyla tehlikeli tepkimeye girdiğini gösterir.
• Tehlike etiketleri Köşesi üstte duran kare (baklava) biçimli işaretlerdir; alevli sıvı, gaz, zehirli, aşındırıcı gibi sınıfları resim ve renkle gösterir.

Tehlikeli madde taşımaya nereden başlanır?

Önce temel ticari belgeniz tamam olmalı. Yurt içinde tanker ya da kamyon kullanacaksanız SRC 4, sınır dışına çıkacaksanız SRC 3 gerekir. SRC eğitimi yaklaşık 10 gün sürer, yeni dönemler her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar; sınav MEB e-sınavıdır (40 soru, 60 puan). Tuzla, Pendik ve Gebze’deki sürücüler dönem kaydını SRC kursu başvuru sayfasından ya da 0549 493 42 42 numarasından yapabilir. Hangi belgenin size uyduğundan emin değilseniz hangi SRC belgesi aracını kullanın.

ADR belgesi hakkında sık sorulan sorular

ADR belgesi SRC 4 yerine geçer mi?

Hayır. SRC-5 tehlikeli madde için ek bir sertifikadır. Ticari yük taşıyan sürücünün ayrıca SRC 4 ya da SRC 3 belgesi olmalıdır.

Tanker kullanmak için yalnız temel eğitim yeterli mi?

Hayır. Tankla taşıma yapacak sürücü temel eğitime ek olarak tank eğitimi alır ve ilgili sınavı da geçer.

ADR sınavını kim yapar?

SRC-5 sınavını Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yapar. MEB’in yaptığı SRC e-sınavından ayrı bir sınavdır.

ADR belgesinin süresi dolarsa ne olur?

Süresi dolan belgeyle tehlikeli madde taşınamaz. Bu yüzden yenileme eğitimini ve sınavını son bir yıl içinde planlayın.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliği (Resmî Gazete, 6 Temmuz 2022) SRC-5 şartları, eğitim türleri, sınav ve geçerlilik. resmigazete.gov.tr
• Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ADR’nin iç hukuka aktarılması. mevzuat.gov.tr
• Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü SRC-5 sınav duyuruları. uhdgm.uab.gov.tr
• Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği SRC 3 ve SRC 4 belgeleri.

Bütün belgeler: SRC belgeleri