Yasal Sorumluluklar ve Sigorta, trafik sigortası, taşımacının sorumluluğu, CMR ve koltuk sigortası

Yasal sorumluluklar ve sigorta hangi sınavlarda sorulur?

Konu bütün sürücü belgelerinde (SRC 1, 2, 3, 4) mevzuat dersinin parçasıdır; ODY ve ÜDY eğitimlerinde ise hukuk ve sigorta başlıkları altında çok daha ayrıntılı işlenir. Sürücü sınavlarında “hangi sigorta zorunludur”, “bu zararı hangi sigorta karşılar” ve “kusur türü nedir” kalıpları öne çıkar. Sınav tek aşamalı MEB e-sınavıdır; 40 soruda 60 puan (24 doğru) yeterlidir.

Ticari sürücünün yasal sorumluluk türleri nelerdir?

Sınavda en çok karıştırılan nokta şudur: cezai sorumluluk sigortalanamaz. Poliçe tazminatı öder; mahkemenin verdiği hapis ya da adli para cezasını üstlenmez. İdari yaptırımların çerçevesi için SRC idari para cezaları sayfasına bakabilirsiniz.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası neyi karşılar?

Halk arasında trafik sigortası denilen zorunlu mali sorumluluk sigortası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na dayanır. Aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararları, poliçedeki sınırlara kadar öder. Kanun işleteni, kusuru olmasa bile aracın yarattığı tehlikeden sorumlu tutar; sigorta bu sorumluluğu güvenceye alır.

• Karşılamadıkları Kendi aracınızın hasarı, taşıdığınız yükün zararı ve manevi tazminat talepleri bu sigortanın dışındadır.
• Sigortasız araç Trafik sigortası olmayan araç trafikten men edilir ve idari para cezası uygulanır.
• Kasko Kendi aracınızın hasarını karşılar ve isteğe bağlıdır; zorunlu sigortanın yerine geçmez.
• Yeşil kart Trafik sigortasının yurt dışındaki karşılığıdır; sınırdan çıkmadan önce düzenletilir.

Sigorta şirketi ödediği tazminatı sürücüden geri ister mi?

Bazı hâllerde evet. Sigortacı zarar göreni ödedikten sonra, poliçe şartlarına aykırı davranan sigortalısına dönebilir; buna rücu denir. Rücu nedenlerinin başlıcaları şunlardır:

• Alkol ya da uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak.
• Yeterli sürücü belgesi olmadan araç kullanmak ya da aracı böyle birine vermek.
• Olay yerini terk etmek yaralıya yardım ve bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemek.
• Taşıma sınırını aşmak istiap haddinden fazla yolcu ya da yük taşımak.
• Kasıt zarara bilerek neden olmak.

Mesleki yeterlilik belgesi eksikliğinin sigorta sürecine etkisini ayrı bir sayfada ele aldık: SRC belgesi olmadan kaza ve sigorta.

Taşımacının yolcuya ve yüke karşı sorumluluğu nedir?

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, taşımacıya yolcuyu ve eşyayı güvenli biçimde varış yerine ulaştırma borcu yükler. Eşya taşımasında taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar geçen sürede meydana gelen kayıp, hasar ve gecikmeden sorumludur; yurt içinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun taşıma hükümleri, uluslararası taşımada CMR Sözleşmesi uygulanır.

• Sorumluluktan kurtulma Zarar gönderenin kusurundan, yükün kendi niteliğinden, kötü ambalajdan ya da önlenemeyen bir olaydan doğmuşsa taşımacı bunu ispatlayarak kurtulabilir.
• CMR’de tazminat sınırı Kayıp ve hasarda brüt kilogram başına 8,33 özel çekme hakkı; gecikmede ise en çok taşıma ücreti kadar.
• Bildirim süreleri Açık hasar teslim anında, dıştan görünmeyen hasar teslimden sonraki 7 gün içinde, gecikme 21 gün içinde yazılı bildirilir.
• Zamanaşımı CMR’ye göre kural olarak 1 yıldır.

Sürücü için bunun anlamı basittir: teslim alırken ve teslim ederken taşıma belgesine not düşün. Ezik koli, ıslak palet, eksik adet gibi durumlar belgeye yazılmadıysa yük kusursuz teslim alınmış sayılır.

Hangi sigorta neyi öder, ezberlenmesi gerekenler nelerdir?

Not: CMR sigortası ile nakliyat sigortası aynı şey değildir. Birincisi taşıyıcıyı, ikincisi malı korur. Nakliyat sigortacısı mal sahibine ödeme yaptıktan sonra kusurlu taşıyıcıya dönebilir; taşıyıcının CMR sigortası bu noktada devreye girer.

Kusur kavramı nedir, asli ve tali kusur nasıl ayrılır?

Kusur, hukuka aykırı sonucu istemek (kast) ya da gereken özeni göstermemek (ihmal, taksir) demektir. Trafik kazalarında kusur, kural ihlalinin kazaya etkisine göre ikiye ayrılır: kazanın doğrudan nedeni sayılan ihlaller asli kusur, kazaya katkısı olan ama belirleyici olmayan ihlaller tali kusur sayılır. Kusur oranı hem ceza davasını hem de sigortanın kime ne kadar ödeyeceğini belirler.

1. Kaza tespit tutanağı Yalnız maddi hasarlı kazada taraflar anlaşarak doldurur; kusur oranını sigorta şirketleri belirler.
2. Kolluk tutanağı Yaralanma, ölüm ya da anlaşmazlık varsa trafik ekibi düzenler.
3. Bilirkişi incelemesi Dava açılırsa kusur oranı bilirkişi raporuyla yeniden değerlendirilir.

Asli kusur sayılan hâllerin tam listesini ayrı bir dosyada bulabilirsiniz: asli kusur rehberi. Kaza anında izlenecek adımlar trafik kazalarının önlenmesi sayfasındadır.

Yasal sorumluluklar ve sigorta örnek soruları

1. Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası aşağıdakilerden hangisini karşılar?

   ASigortalı aracın kendi hasarınıBÜçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararlarıCSürücüye kesilen idari para cezasınıDTaşınan yükün hasarını

2. Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmayan araç hakkında ne yapılır?

   ASadece uyarılırBTrafikten men edilirCMuayenesi iptal edilirDPlakası değiştirilir

3. Şehirlerarası otobüste yolcuları, sürücüyü ve yardımcılarını kusura bakılmaksızın güvenceye alan sigorta hangisidir?

   AKaskoBCMR sigortasıCZorunlu koltuk ferdi kaza sigortasıDYeşil kart

4. Uluslararası eşya taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen sözleşme hangisidir?

   AAETRBADRCCMRDATP

5. Aşağıdakilerden hangisi sigortalanamaz?

   AÜçüncü kişilerin maddi zararıBYolcunun bedeni zararıCSürücünün cezai sorumluluğuDYükün uğradığı hasar

Yasal sorumluluklar ve sigorta hakkında sık sorulanlar

Kazada kusur sürücüdeyse firma sorumluluktan kurtulur mu?

Hayır. İşleten ve taşımacı, çalıştırdığı sürücünün kusurundan doğan zarardan zarar görene karşı birlikte sorumludur. Firma ödediği tazminat için, ağır kusuru varsa sürücüsüne iç ilişkide dönebilir.

Koltuk sigortası servis araçlarında da zorunlu mu?

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan otobüsler için öngörülmüştür. Servis ve şehir içi taşımalarda hangi poliçelerin arandığı, ilgili yetki belgesinin ve belediye düzenlemesinin şartlarına bağlıdır; firmanızın poliçelerini araçta bulundurun.

CMR sigortasını sürücü mü yaptırır?

Hayır, poliçeyi taşıyıcı firma yaptırır. Sürücünün görevi, hasar ya da eksik fark ettiğinde CMR taşıma belgesine çekince yazdırmak ve firmayı gecikmeden bilgilendirmektir; sigortacı ilk olarak bu kayıtlara bakar.

Bu konu ODY ve ÜDY sınavında nasıl sorulur?

Yönetici sınavlarında tazminat sınırları, bildirim süreleri, sözleşme türleri ve sigorta teminatları ayrıntılı sorulur. Hangi yönetici belgesinin size gerektiğini hangi ODY veya ÜDY belgesi sayfasından öğrenebilirsiniz. Tuzla’daki kurumumuzda SRC ile ODY ve ÜDY dönemleri her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu işletenin sorumluluğu ve zorunlu mali sorumluluk sigortası, mevzuat.gov.tr.
• 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği taşımacının sorumluluğu ve zorunlu sigortalar, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu taşıma işleri ve CMR Sözleşmesi uluslararası eşya taşıma sözleşmesi.

Konuyu kartlarla tekrar etmek için ders çalış, kendinizi denemek için online sınav, bütün konular için SRC ders konuları.