Takograf Nedir, analog, dijital ve akıllı takograf, hangi araçlarda zorunlu, sık yapılan ihlaller

Takograf ne işe yarar?

Takograf dört temel bilgiyi kayda alır: aracın anlık hızı, gidilen yol, zaman ve sürücünün o anda ne yaptığı. Sürücü faaliyetleri dört başlıkta tutulur.

• Araç kullanma Araç hareket ettiği sürece cihaz bu kipe kendiliğinden geçer.
• Diğer iş Yükleme, boşaltma, evrak işi gibi direksiyon dışı çalışma.
• Hazır bekleme Gümrük kuyruğu, feribot ya da yükleme sırası gibi çağrıldığında işe başlanacak bekleme.
• Dinlenme Mola ve günlük ya da haftalık dinlenme.

Bu kayıtlar, günlük ve haftalık sürüş sürelerinin, molaların ve dinlenmenin kurala uygun olup olmadığını gösterir. Sürelerin kendisi (9 saat, 4,5 saat, 45 dakika kuralı) çalışma ve dinlenme süreleri sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır; burada tekrar etmiyoruz.

Analog, dijital ve akıllı takograf arasındaki fark nedir?

Akıllı takograf AB’nin 165/2014 sayılı Takograf Tüzüğü ile getirildi; AB’de yeni tescil edilen araçlarda Haziran 2019’dan, ikinci sürümü Ağustos 2023’ten bu yana aranıyor. Türkiye’de tescilli araçların uluslararası taşımada hangi cihazı kullanacağı Türkiye’nin taraf olduğu AETR Anlaşması çerçevesinde belirlenir. Geçiş tarihleri değişebildiği için yurt dışı seferinden önce firmanızla güncel durumu teyit edin.

Takograf hangi araçlarda zorunludur?

27 Şubat 2026’da yayımlanan 7574 sayılı Kanunla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 31. maddesi yeniden yazıldı. Yeni metne göre takograf şu araçlarda bulundurulmalı, kullanılır durumda olmalı ve kullanılmalıdır.

• Yük taşıtları Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşan motorlu taşıtlar.
• Yolcu taşıtları Belediye mevzuatı ya da 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yolcu taşımacılığında kullanılan ve sürücü dâhil oturma yeri 17’den fazla olan motorlu taşıtlar.

Eski düzenlemede şehir içi taşımalar ve resmî taşıtlar muaftı; yeni metinde bu genel muafiyet yer almıyor. Belediye sınırları içinde yolcu taşıyan ticari araçlar ile resmî araçlarda, ilk kez tescil edilecekler için bir yıllık geçiş süresi tanındı.

Kanunla ilk kez zorunluluk getirilen araçlar için model yılına göre kademeli bir takvim de öngörüldü: örneğin 2021 ve sonrası model araçlarda 31 Aralık 2026’dan sonraki ilk muayeneye kadar takograf aranmıyor; daha eski modellerde bu tarih 2030 sonuna kadar uzanıyor. 2918 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önceki yıllarda üretilen taşıtlar ile yönetmelikle muaf tutulanlar kapsam dışındadır. Aracınızın sınıfını araç sınıfları sayfasından kontrol edebilirsiniz.

Takograf ile sürücü kartı arasındaki ilişki nedir?

Dijital ve akıllı takografta kayıtlar sürücünün kişisel kartına da yazılır; kart, kayıtların “kime ait” olduğunu belirler. Kanun bu konuda açıktır: takograf zorunlu araçta kart takmadan, kendinize ait bozuk ya da geçersiz kartla veya başka bir sürücünün kartıyla araç kullanmak yasaktır. Kart sahibi de kartının başkası tarafından kullanılmaması için önlem almakla yükümlüdür.

Kart başvurusu, kaybı ve arızası ayrı işlemlerdir: sayısal takograf kartı başvurusu, sürücü kartı başvurusu, kartın kaybolması. Cihazın sefer boyunca adım adım kullanımı ise iletişim teknolojileri sayfasındadır.

Not: Takograf kartı kurumumuzca verilmez. Kartı kullanacak sürücünün ihtiyaç duyduğu belge SRC’dir: yük taşıyorsanız yurt içi için SRC 4, uluslararası için SRC 3; yolcu taşıyorsanız SRC 2 ya da SRC 1. Tuzla’daki dersliğimizde takograf, çalışma süreleriyle birlikte işlenir.

Takograf kayıtları nasıl ve ne kadar saklanır?

Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre işleten, takograf kayıtlarını kayıt tarihinden itibaren bir ay araçta, beş yıl işyerinde (işyeri yoksa araçta) saklar; sürücü de son bir aylık kayıtları araçta bulundurur.

7574 sayılı Kanunla iki yenilik geldi: trafik zabıtası kayıtları aktarıldıkları veri tabanı üzerinden de denetleyebilecek; işyerinde saklanması gereken kayıtlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca da incelenebilecek. Saklama ve kalibrasyon ayrıntıları için kanun bir yıl içinde ortak bir yönetmelik çıkarılmasını öngörüyor; o yönetmelik yürürlüğe girene kadar mevcut yönetmeliğin kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Takografta en sık yapılan ihlaller nelerdir?

1. Kartı takmadan yola çıkmak Özellikle kısa manevra ya da “iki sokak öteye” gidişlerde unutulur; her hareket kayda geçer.
2. Başkasının kartını kullanmak Kanun bunu açıkça yasaklar; kartı kullandıran da sorumludur.
3. Cihaza müdahale Mıknatıs, kablo ya da yazılımla yanlış veri ürettirmek ağır yaptırım gerektirir; sürücü belgesi otuz gün, bir yıl içinde tekrarında doksan gün geri alınır.
4. Yanlış kip seçmek Yükleme ve beklemeyi dinlenme gibi göstermek, denetimde süre ihlali olarak ortaya çıkar.
5. Elle girişi atlamak Karttan önceki dinlenme ve diğer iş süreleri sefer başında girilmezse kayıtta boşluk oluşur.
6. Muayene ve ayarı geciktirmek Cihaz periyodik olarak yetkili serviste muayene edilir; lastik ölçüsü değişince yeniden ayar gerekir.

Önemli: Kanun yeni ceza tutarları getirdi ve tutarlar değişebilir; burada rakam vermiyoruz. Güncel tutarı işlemden önce resmî kaynaktan teyit edin. Genel ceza tablosu için SRC idari para cezaları sayfasına bakabilirsiniz.

Takograf hakkında sık sorulanlar

Takograf arızalanırsa ne yapmalıyım?

Arızayı işletmeye hemen bildirin ve faaliyetlerinizi çıktı kâğıdına ya da kayıt formuna elle işleyin. Cihaz onarılmadan uzun süre yola devam etmeyin; kart arızası için hatalı veya arızalı kart sayfasındaki adımları izleyin.

Kamyonetimde takograf olmak zorunda mı?

Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşmıyorsa kanundaki yük taşıtı ölçütüne girmez. Ruhsattaki azami yüklü ağırlığa bakın; sınırın üstündeyse model yılına göre geçiş takvimini takip edin.

Takograf SRC sınavında çıkar mı?

Evet, özellikle saklama süreleri, kart türleri ve kartın kişiye özel olması sorulur. Sınav tek aşamalı MEB e-sınavıdır; 40 soruda 60 puan (24 doğru) yeterlidir.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 31. madde, 7574 sayılı Kanunla değişik hâli ve geçici 27. madde, Resmî Gazete, 27.02.2026, sayı 33181.
• Karayolları Trafik Yönetmeliği takograf bulundurma ve kayıt saklama hükümleri, mevzuat.gov.tr.
• AB 165/2014 sayılı Takograf Tüzüğü ve AETR Anlaşması uluslararası taşımada cihaz ve kart kuralları.
• Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği SRC eğitim konuları, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.

SRC 3 ya da SRC 4 eğitimine katılmak için dönem kaydı yapabilirsiniz; yeni dönemler her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar.