Çalışma ve Dinlenme Süreleri, 9 Saat, 4,5 Saat, 45 Dakika Kuralı ve Takograf
Ticari araç şoförleri için günlük 9 saat, kesintisiz 4,5 saat, 45 dakika mola, AETR’de haftalık 56 saat ve 11 saat dinlenme kuralları; takograf kayıtlarının saklanma süreleri. SRC sınavında…
Sınavda çıkabilecek örnek sorular
Şıkka dokunun; doğru cevap ve açıklaması hemen açılır. Sorular MEB e-sınavı ve geçmiş sınav kitapçıklarından derlenmiştir.
Araçlarda yükseklik en çok kaç metre olabilir?
Doğru cevap C) 4 metre. Genel sınırlara göre araç yüksekliği en çok 4 metredir.
Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre bir kavşak yakınında taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmına ne ad verilir?
Doğru cevap D) Bağlantı yolu. Kavşak yakınında taşıt yollarını birbirine bağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve tek yönlü trafiğe ayrılmış yol kısmına bağlantı yolu denir. Otoyol giriş-çıkış kolları buna tipik örnektir.
TIR karnesi kapsamında yükleme ve boşaltma yapılacak olan hareket ve varış gümrük idarelerinin toplam sayısı en fazla kaç adet olmalıdır?
Doğru cevap C) 4. Bir TIR karnesiyle yapılan taşımada hareket ve varış gümrük idarelerinin toplamı en fazla dört olabilir. Böylece yük birden çok noktada yüklenip boşaltılabilir ama sayı sınırlıdır.
Frenleme sırasında yanık kokusu duyulması hangi sistemde arıza olduğunu gösterir?
Doğru cevap C) Fren sistemi. Pedalın sertleşmesi ya da boşalması, frenlemede çekme ve yanık kokusu fren arızası belirtileridir.
G türü yetki belgelerinden hangisi kargo acenteliği içindir?
Doğru cevap A) G3. G türünde G1 ve G2 eşya acenteliği, G3 kargo acenteliği içindir; M1 il içi kargo işletmeciliği belgesidir.
SRC sınavında en çok soru bu konudan gelir; yolda en çok ceza da bu kuralların ihlalinden yazılır. Aşağıdaki tablo, ticari araç şoförlerinin araç kullanma ve dinlenme sürelerini tek bakışta gösterir.
| Kural | Süre | Not |
|---|---|---|
| Günlük toplam sürüş | En fazla 9 saat | 24 saatlik süre içinde |
| Kesintisiz sürüş | En fazla 4,5 saat | Ardından mola zorunlu |
| Mola | En az 45 dakika | Yurt içinde en az 15’er dakikalık bölümler hâlinde kullanılabilir. Uluslararası taşımada (AETR) bölünecekse önce 15, sonra 30 dakika; 30 + 15 olmaz |
| Haftalık toplam sürüş | En fazla 56 saat | Uluslararası taşımada (AETR) uygulanır; yurt içi kurallarda ayrıca haftalık 56 saat sınırı yazılı değildir |
| İki haftalık toplam sürüş | En fazla 90 saat | Uluslararası taşımada (AETR), birbirini izleyen iki hafta |
| Günlük dinlenme | En az 11 saat kesintisiz | Haftada en fazla 3 kez 9 saate inebilir |
| Hafta tatili | En az 24 saat kesintisiz | 6 gün araç kullanan şoför için |
4,5 saat kuralı nasıl uygulanır?
Direksiyon başında geçen süre 4,5 saate ulaştığında en az 45 dakika mola verilir. Yurt içi taşımada mola, 4,5 saatlik sürenin içine dağıtılmış en az 15’er dakikalık bölümler hâlinde de kullanılabilir; örneğin üç kez 15 dakika. Uluslararası taşımada (AETR) bölme tek biçimde yapılır: önce en az 15 dakika, sonra en az 30 dakika. Tersi (önce 30, sonra 15) kuralı karşılamaz. Sınavda bu ayrıntı sık sorulur; sorunun yurt içi mi uluslararası taşımayı mı sorduğuna dikkat edin.
Takograf kayıtları ne kadar saklanır?
Takograf, hızı ve şoförün çalışma-dinlenme sürelerini kaydeden cihazdır. 27 Şubat 2026’da yayımlanan 7574 sayılı Kanunla zorunluluk, azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşan yük taşıtlarına ve sürücü dâhil 17’den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtlarına göre belirlendi. Yeni kapsama giren araçlarda takograf, model yılına göre 31 Aralık 2026 ile 31 Aralık 2030 arasındaki tarihlerden sonraki ilk muayenede aranır. Ayrıntı: takograf nedir.
- Kayıtlar araçta 1 ay saklanır.
- Kayıtlar işletmede 5 yıl saklanır.
- Başkasına ait dijital takograf kartını kullanan sürücünün de kartını kullandıran kişinin de SRC belgesi iptal edilir; belgenin yeniden alınması gerekir.
Takograf kartı işlemleri: sayısal takograf kartı başvurusu · sürücü kartı başvurusu
Bu konuyu pekiştirin
Sık sorulanlar
Günde 9 saatten fazla araç kullanılabilir mi?
Genel kural 24 saatte en fazla 9 saattir. Sınavda doğru cevap 9 saattir.
45 dakikalık molayı üçe bölebilir miyim?
Yurt içi taşımada evet: mola en az 15’er dakikalık bölümler hâlinde kullanılabilir. Uluslararası taşımada (AETR) hayır: mola ya tek seferde 45 dakika ya da önce 15, sonra 30 dakika olarak kullanılır.
Bu kurallar motokuryeler için de geçerli mi?
Buradaki süreler takograf zorunluluğu olan yük ve yolcu taşıtları içindir. Kuryelerin çalışma koşulları için: SRC Kurye belgesi.
Çalışma ve dinlenme süreleri sınavda nasıl sorulur?
İki kalıp vardır. Birincisi sayıyı doğrudan sorar: “en fazla kaç saat”, “en az kaç dakika”. İkincisi senaryo verir: şoförün yola çıkış saati ve sürüşü anlatılır, molanın en geç ne zaman verileceği ya da kalan sürüş hakkı istenir. Kuralların dayanağı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği, uluslararası taşımada AETR anlaşmasıdır. Tek aşamalı MEB e-sınavında 40 soruda 60 puan (24 doğru) yeterlidir.
Sürüş ve mola süreleri bir iş gününde nasıl hesaplanır?
| Saat | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| 06.00 | Yola çıkış | Kesintisiz sürüş sayacı başlar |
| 10.30 | Mola zorunlu | 4,5 saat doldu |
| 11.15 | Yeniden yola çıkış | En az 45 dakikalık mola tamamlandı |
| 15.45 | Günlük sürüş biter | İkinci 4,5 saatle birlikte 9 saatlik günlük sınır doldu |
İki haftalık hesap da aynı mantıkla yapılır: ilk hafta 56 saat araç kullanan şoför, 90 saatlik sınır nedeniyle ikinci hafta en fazla 34 saat kullanabilir.
Çalışma ve dinlenme sürelerinde en sık karıştırılan sayılar hangileri?
| Karıştırılan | Doğrusu |
|---|---|
| 9 saat ile 9 saat | Biri günlük sürüşün üst sınırı, diğeri günlük dinlenmenin haftada en çok üç kez inebileceği alt sınırdır |
| 4,5 saat ile 45 dakika | 4,5 saat kesintisiz sürüş, 45 dakika onun ardından verilen mola |
| 56 saat ile 90 saat | 56 bir haftanın, 90 birbirini izleyen iki haftanın sürüş sınırıdır; 56 + 56 kullanılamaz |
| 11 saat ile 24 saat | 11 saat günlük dinlenme, 24 saat hafta tatili |
| 1 ay ile 5 yıl | Takograf kayıtları araçta 1 ay, işletmede 5 yıl saklanır |
| Mola ile dinlenme | Mola sürüşü bölen kısa aradır; dinlenme, şoförün zamanını serbestçe kullandığı kesintisiz süredir |
Çalışma ve dinlenme süreleri örnek soruları ve cevapları
Sabah 08.00’de yola çıkan ve hiç durmayan şoför en geç saat kaçta mola vermelidir?
Doğru cevap C) 12.30. 08.00 + 4,5 saat = 12.30.
İlk hafta 56 saat araç kullanan şoför, izleyen hafta en fazla kaç saat araç kullanabilir?
Doğru cevap A) 34 saat. İki haftalık toplam 90 saati aşamaz, 90 − 56 = 34.
11 saatlik günlük dinlenme haftada en fazla kaç kez 9 saate indirilebilir?
Doğru cevap C) 3. Soru kökünde “kaç kez” ve “kaç saate” ayrımına dikkat edin.
Şoför molasını ikiye bölerek kullanmak istiyor. Hangisi kurala uygundur?
Doğru cevap B) Önce 15, sonra 30 dakika. İkinci bölüm en az 30 dakika olmalıdır.
Çalışma ve dinlenme süreleri sınav soruları hakkında sık sorulanlar
Yükleme ve boşaltmada geçen süre mola sayılır mı?
Hayır. Mola, yalnız dinlenmek için kullandığınız ve başka iş yapmadığınız süredir. Yükleme, boşaltma ya da evrak işiyle geçen zaman sürüş süresi sayılmaz ama mola yerine de geçmez.
Bu konu ODY ve ÜDY sınavlarında da çıkar mı?
Evet. Sefer planını yapan yönetici şoförün sürelerinden sorumludur; bu yüzden aynı sayılar yönetici sınavlarında planlama ve kayıt saklama yönüyle sorulur. İşletmeye uygulanan yaptırımlar için SRC idari para cezaları sayfasına bakabilirsiniz.
Süreleri ezberlemenin kolay bir yolu var mı?
Sayıları küçükten büyüğe tek satıra yazın: 45 dakika, 4,5 saat, 9 saat, 11 saat, 24 saat, 56 saat, 90 saat. Her birinin yanına ne olduğunu ekleyip birkaç gün üst üste tekrar edin; ardından online sınavda konu testi çözün. Diğer başlıklar için SRC ders konuları sayfasına geçebilirsiniz.
Resmî kaynaklar
- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
- e-Devlet Kapısı
- MEB Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği (4 Şubat 2026 değişikliğiyle)
Bu sayfadaki bilgiler yukarıdaki resmî kaynaklara ve kurumumuzun güncel uygulamasına dayanır. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce bizi arayarak teyit edebilirsiniz.
Denge SRC Kursu’nun kurucularındandır; 2018’den bu yana Tuzla’da SRC, SRC Kurye, ODY ve ÜDY eğitimlerinin kayıt, eğitim ve e-sınav süreçlerini yönetir. Sayfalardaki bilgileri mevzuat değiştikçe günceller.
