Düzenli Yolcu Taşımacılığı, tarifeli sefer, bilet, yolcu hakları ve yetki belgeleri

Düzenli yolcu taşımacılığı hangi sınavlarda sorulur?

Konu SRC 2 (yurt içi yolcu) ve SRC 1 (uluslararası yolcu) belgelerinin dersidir; yönetici tarafında ODY 1-2 ve ÜDY 1-2 eğitimlerinde daha ayrıntılı işlenir. Sorular çoğunlukla eşleştirmedir: “tarifeli yurt içi taşıma hangi belgeyle yapılır”, “bilet satışı yapan acenteye hangi belge verilir” gibi. Sınav tek aşamalı MEB e-sınavıdır; 40 soruda 60 puan (24 doğru) yeterlidir ve 8 sınav hakkınız bulunur.

Tarifeli ve tarifesiz yolcu taşımacılığı arasındaki fark nedir?

Tarifeli taşımada üç unsur önceden belirlenir ve ilan edilir: güzergâh, zaman tarifesi ve ücret tarifesi. Koltuk dolu da olsa boş da olsa sefer saatinde kalkar; bilet alan herkes yolcu olabilir. Tarifesiz taşımada ise yolcu önceden belli bir gruptur, program sözleşmeyle kurulur ve bilet kesilmez. Tarifesiz tarafın ayrıntısını turizm taşımacılığı sayfasında bulabilirsiniz.

Düzenli yolcu taşımacılığı hangi yetki belgeleriyle yapılır?

Ezber kolaylığı: D harfi yurt içi, B harfi uluslararası; 1 tarifeli, 2 tarifesiz. Bütün türlerin karşılaştırması yolcu taşımacılığı yetki belgesi türleri sayfasındadır. Firmaların bu belgeler için istihdam etmesi gereken yöneticiler ODY ve ÜDY zorunluluğu sayfasında anlatılıyor.

Yolcu bileti neden zorunlu, üzerinde neler yazar?

Tarifeli taşımada bilet, yolcu ile taşımacı arasındaki taşıma sözleşmesinin belgesidir. Biletsiz yolcu taşımak hem mevzuata aykırıdır hem de kaza hâlinde yolcunun sigorta teminatını tartışmalı duruma düşürür. Bilette şu bilgiler yer alır:

• Taşımacının unvanı ve yetki belgesi bilgisi varsa bileti satan acentenin bilgisi.
• Yolcunun adı, soyadı ve kimlik numarası yabancı yolcuda pasaport numarası.
• Kalkış ve varış yeri ile sefer tarihi ve saati.
• Koltuk numarası ve aracın plakası.
• Ücret ilan edilen ücret tarifesini aşamaz.

Firma, sefere ait yolcu bilgilerini hareketten önce U-ETDS sistemine bildirir. Yol denetiminde bilet ve sistem kaydı birlikte kontrol edilir; yoldan biletsiz yolcu alan sürücü, firmayı da kendini de yaptırımla karşı karşıya bırakır.

Tarifeli seferde yolcu hakları nelerdir?

1. Bilette yazan koltukta yolculuk Aynı koltuk iki kişiye satılamaz; koltuk sayısından fazla ve ayakta yolcu taşınamaz.
2. Ücretsiz bagaj hakkı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne göre yolcunun 30 kilograma kadar olan bagajı için ayrıca ücret alınmaz; bagaja numaralı fiş verilir ve teslim fişle yapılır.
3. Tarifeye uyulması Sefer ilan edilen saatte ve güzergâhta yapılır; yolcu, bilette yazan varış noktasına kadar götürülür.
4. Yolda kalmama Araç arıza ya da kaza nedeniyle devam edemiyorsa taşımacı yolcuyu başka bir araçla, ek ücret almadan varış yerine ulaştırmakla yükümlüdür.
5. İptalde iade Taşımacıdan kaynaklanan nedenle yapılamayan seferde ücret iade edilir. Yolcunun kendi isteğiyle iade ve açığa alma koşulları mevzuatta süreye bağlanmıştır; güncel süreleri firmanızın bilet koşullarından ve Bakanlık duyurularından teyit edin.
6. Güvenli ve sağlıklı ortam Araçta tütün ürünü kullanılmaz; sürücü seyir hâlinde yolcuyla tartışmaya girmez.
7. Sigorta güvencesi Yolcu, zorunlu sigortalarla korunur; hangi poliçenin neyi karşıladığı yasal sorumluluklar ve sigorta sayfasındadır.

Tarifeli seferde sürücü ve yardımcı personelin yükümlülükleri nelerdir?

• Terminal kuralı Seferler yolcu terminallerinden kalkar ve terminallerde sonlanır; ara duraklar yalnız izin verilen yerlerdir. Yol kenarında rastgele yolcu indirip bindirmek hem trafik hem taşıma mevzuatına aykırıdır.
• Sürüş süreleri Uzun hatlarda çift sürücü görevlendirilir; takograf kayıtları denetimde incelenir. Süreler çalışma ve dinlenme süreleri sayfasındadır.
• Araçta bulunacak belgeler Sürücü belgesi, SRC, psikoteknik, taşıt kartı, sigorta poliçeleri ve sefere ait yolcu kayıtları.
• Yaş ve belge şartları Otobüs sürücülüğünde aranan yaş koşulları için SRC belgesi yaş sınırı sayfasına bakın.
• Yardımcı personel Host ya da hostes ikram ve yolcu düzeninden sorumludur; sürücü seyir hâlinde bu işlerle ilgilenmez.
• Emniyet kemeri uyarısı Hareketten önce yolculara kemer takmaları hatırlatılır.

Düzenli yolcu taşımacılığında ezberlenmesi gerekenler nelerdir?

• Tarifeli taşımanın üç unsuru Güzergâh, zaman tarifesi, ücret tarifesi.
• D1 ve B1 tarifeli, D2 ve B2 tarifesiz D yurt içi, B uluslararası.
• F acente, T terminal İkisi de sürücü değil firma belgesidir.
• Bilet taşıma sözleşmesidir Biletsiz yolcu taşınmaz, ilan edilen ücret aşılmaz.
• Bagaj 30 kilograma kadar ücretsiz, fiş karşılığı teslim.
• Arızada yükümlülük taşımacıdadır Yolcu ek ücret ödemeden varış yerine ulaştırılır.

Düzenli yolcu taşımacılığı örnek soruları ve cevapları

1. Şehirlerarası tarifeli (biletli) yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarına hangi belge verilir?

   AD1BD2CD3DD4

2. Uluslararası tarifeli (biletli, otogar çıkışlı) otobüs taşımacılığı hangi belgeyle yapılır?

   AB1BB2CB3DD1

3. Aşağıdakilerden hangisi tarifeli yolcu taşımacılığının unsurlarından biri değildir?

   AGüzergâhBZaman tarifesiCÜcret tarifesiDGrup taşıma sözleşmesi

4. Yolcu taşımacılığında acentelik (bilet satışı) yapanlara hangi tür yetki belgesi verilir?

   AF türüBG türüCH türüDN türü

5. Tarifeli seferdeki otobüs yolda arızalanıp devam edemezse taşımacının yükümlülüğü nedir?

   AYolculara bilet ücretinin yarısını iade etmekBYolcuları ek ücret almadan başka araçla varış yerine ulaştırmakCYolcuları en yakın terminale bırakıp seferi bitirmekDYükümlülüğü yoktur

Düzenli yolcu taşımacılığı hakkında sık sorulanlar

Şehirlerarası otobüs şoförü olmak için hangi belgeler gerekir?

Otobüs kullanmaya yetkili sürücü belgesi, SRC 2 ve psikoteknik belgesi gerekir; yurt dışı hatlarında SRC 1 aranır. Psikoteknik değerlendirmesi yetkili merkezde yapılır, kurumumuz randevu için destek olur.

Yoldan el kaldıran yolcuyu almak yasak mı?

Tarifeli seferde yolcu, bilet düzenlenerek ve izin verilen noktalardan alınır. Kayıtsız alınan yolcu sisteme bildirilmemiş olur; denetimde firmaya yaptırım uygulanır, kaza hâlinde de yolcunun teminatı sorun yaratır.

D1 belgeli firma turizm taşımacılığı da yapabilir mi?

Her yetki belgesinin kapsamı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde ayrı ayrı tanımlanır. Bir firmanın hem tarifeli hem tarifesiz çalışıp çalışamayacağı belgesinin güncel kapsamına bağlıdır; bunu D1 yetki belgesi sayfasından ve Bakanlık bölge müdürlüğünden teyit edin.

Bu dersi nerede alabilirim?

Ders, SRC 1 ve SRC 2 eğitim programının içindedir. Tuzla Denge SRC Kursu gibi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir kurum eğitimini tamamlayıp e-sınava girebilirsiniz; Anadolu Yakası’ndaki otogar ve servis hatlarında çalışan sürücüler için dönemlerimiz her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar. Kayıt için SRC kursu başvuru sayfasını kullanın.

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, mevzuat.gov.tr.
• Karayolu Taşıma Yönetmeliği tarifeli taşıma, bilet, bagaj ve terminal hükümleri, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü.
• Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.

Konuyu kartlarla tekrar etmek için ders çalış, kendinizi denemek için online sınav, bütün konular için SRC ders konuları.