Ana Yol, Tali Yol ve Geçiş Hakkı, kavşaklarda ilk geçiş sırası ve geçiş üstünlüğü olan araçlar

Ana yol ve tali yol nedir?

• Ana yol Ana trafiğe açık olan ve kendisini kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken ya da bu yola girerken ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
• Tali yol Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
• Geçiş hakkı Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre yolu kullanma sırasındaki öncelik hakkıdır.
• Geçiş üstünlüğü Görev hâlindeki belirli araç sürücülerinin, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla trafik kısıtlamalarına bağlı olmamasıdır. Geçiş hakkıyla aynı şey değildir; sınavda bu iki kavram bilerek karıştırılır.

Tanımdaki kilit ifade “işaretlerle belirlenmiş”tir. Bir yolun geniş, asfalt ya da kalabalık olması onu kendiliğinden ana yol yapmaz; ana yol olduğunu levha gösterir. Levha yoksa kavşak eşit kollu sayılır ve aşağıdaki genel kurallar uygulanır.

Ana yol ve tali yol hangi levhalarla belirtilir?

Levhaların tamamı için trafik işaretleri ve levhaları sayfasına bakın.

Kavşakta hangi işarete öncelik verilir?

Kavşakta birden fazla düzenleme aynı anda bulunabilir. Çelişki hâlinde uyulacak sıra şöyledir:

1. Trafik görevlisinin işareti Işık yeşil yansa da görevli dur diyorsa durulur.
2. Işıklı trafik işaretleri
3. Trafik levhaları ve yer işaretlemeleri
4. Genel trafik kuralları Yukarıdakilerin hiçbiri yoksa uygulanır.

Işık yeşil olsa bile, trafik akışı sizi kavşağın içinde durmak zorunda bırakacaksa kavşağa girilmez.

Kavşaklarda geçiş hakkı sırası nasıldır?

Görevli, ışık ve levha bulunmayan kavşaklarda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu şu sıralamayı öngörür:

• Bütün sürücüler geçiş üstünlüğü olan araçlara ve doğru geçmekte olan tramvaylara,
• Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara,
• Tali yoldan ana yola çıkan sürücüler ana yoldan gelen araçlara,
• Dönel kavşağa gelen sürücüler kavşağın içindeki araçlara,
• Bir iz ya da mülkten çıkan sürücüler (garaj, otopark, akaryakıt istasyonu, tarla yolu) karayolundan gelen araçlara ilk geçiş hakkını verir.

Kavşak kollarının önemi işaretlerle belirtilmemişse, yani kavşak eşit kolluysa:

• Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara,
• Lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri diğer motorlu araçlara,
• Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca yol verir.

Dönüşlerde kural değişmez: dönüş yapan sürücü, doğru geçmekte olan araçlara ve kurallara uygun biçimde karşıya geçen yayalara yol verir. Karşılıklı gelen iki araçtan sola dönecek olan, sağa dönen ve düz giden araca yol verir.

Önemli: Geçiş hakkı bir “hak”tır ama kazayı önleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Öncelik sizde olsa bile karşı tarafın durmayacağını gördüğünüzde fren yapmak zorundasınız. Ağır taşıtta durma mesafesi uzundur (takip mesafesi hesaplama).

Geçiş üstünlüğü olan araçlar hangileridir?

Geçiş üstünlüğü; ambulans ve cankurtaran araçları, itfaiye araçları, polis ve jandarma gibi zabıta araçları, afet ve acil durum hizmeti yapan araçlar ile koruma altındaki araçlara eşlik eden araçlara tanınır. Üstünlük iki şarta bağlıdır: araç görev hâlinde olmalı ve sesli ve ışıklı uyarı işaretini birlikte vermelidir. Görevi biten ya da işaret vermeyen araç diğer araçlarla aynı kurallara tabidir.

• Sürücünün yükümlülüğü Uyarı işaretini duyan ya da gören sürücü, bu aracın kolayca geçmesini sağlamak için yer açar, gerekiyorsa sağa yanaşıp durur. Kavşaktaysa kavşağı derhal boşaltır.
• Aynı anda gelirlerse Geçiş üstünlüğü olan araçlar kendi aralarında da sıralanır; sıra ambulans, itfaiye, polis biçimindedir.

Dar yol, eğim, yaya geçidi ve hemzemin geçitte öncelik kimdedir?

• Eğimli dar yol İnen araç, çıkan araca yol verir; gerekirse geri manevrayı inen araç yapar.
• Dar yolda karşılaşma Aynı cins araçlardan römorksuz olan römorkluya yol verir. Farklı cins araçlarda otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi, yazılış sırasına göre kendisinden sonra gelene yol verir.
• Yaya ve okul geçidi Görevli ya da ışık bulunmayan geçitlerde ilk geçiş hakkı yayanındır; sürücü yavaşlar, geçen ya da geçmek üzere olan yaya varsa durur.
• Hemzemin geçit Demiryolu araçları her durumda önceliklidir. Bariyer inmeye başladıysa ya da ışık ve zil çalışıyorsa geçilmez.

Ana yol, tali yol ve geçiş hakkı sınavda nasıl sorulur?

Konu SRC 1-2-3-4 ve SRC Kurye sınavlarında trafik kuralları başlığı altında gelir; sınav 40 soruluk MEB e-sınavıdır ve 60 puanla (24 doğru) geçilir. Üç kalıp öne çıkar: numaralı araçların bulunduğu kavşak şeklinde “ilk geçiş hakkı hangi araçtadır”, tanım soruları ve geçiş üstünlüğü şartları. Şekilli soruda sırayla şunu sorun: geçiş üstünlüğü olan araç var mı, levha var mı, motorsuz ya da iş makinesi var mı, kim kimin sağında?

1. Tali yoldan ana yola çıkan sürücü ne yapmalıdır?

   AHızını artırarak kavşağı boşaltmalıdırBAna yoldan gelen araçlara ilk geçiş hakkını vermelidirCKorna çalarak geçmelidirDYalnız ağır taşıtlara yol vermelidir

2. Trafik işareti bulunmayan eşit kollu bir kavşakta, aynı anda gelen iki motorlu araçtan hangisi ilk geçiş hakkına sahiptir?

   ASoldan gelenBSağdan gelenCHızlı olanDBüyük olan

3. Dönel kavşakta ilk geçiş hakkı kimdedir?

   AKavşağa yaklaşan araçtaBSağdan gelen araçtaCKavşağın içindeki araçtaDAğır taşıtta

4. Bir aracın geçiş üstünlüğü hakkını kullanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi gerekir?

   AAracın resmî plakalı olmasıBGörev hâlinde olması ve sesli ışıklı uyarı işareti vermesiCYalnız gece seyretmesiDKonvoy hâlinde gitmesi

5. Aşağıdakilerden hangisi ana yolun tanımında yer alan ayırt edici unsurdur?

   AEn az dört şeritli olmasıBAsfalt kaplamalı olmasıCİlk geçiş hakkının işaretlerle belirlenmiş olmasıDYerleşim yeri dışında bulunması

Konu testleri için online sınav, kartlarla tekrar için ders çalış, bütün başlıklar için SRC ders konuları.

Ana yol, tali yol ve geçiş hakkı hakkında sık sorulanlar

Levha yoksa geniş olan yol ana yol sayılır mı?

Hayır. Ana yol işaretlerle belirlenir. Levha yoksa kavşak eşit kollu kabul edilir ve sağdan gelen araç önceliklidir.

Kavşakta geçiş hakkına uymamak asli kusur mudur?

Evet. Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak, kazalarda asli kusur sayılan hâller arasındadır. Liste için asli kusur hâlleri sayfasına bakın.

Kamyon ya da otobüs, otomobile göre öncelikli midir?

Kavşaklarda hayır; aracın büyüklüğü öncelik doğurmaz. Yalnız dar yolda karşılaşmada araç cinsine göre bir sıralama vardır ve orada küçük araç büyük araca yol verir.

Motosikletli kurye sağdan geliyorsa otomobil yol vermek zorunda mı?

Evet. Motosiklet motorlu araçtır ve eşit kollu kavşakta sağdan geliyorsa önceliklidir. Yine de kurye olarak görülmediğinizi varsayın; göz teması kurmadan kavşağa girmeyin. Güvenli sürüş teknikleri

Dayanak ve resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ana yol ve tali yol tanımları, kavşaklarda geçiş hakkı, geçiş üstünlüğü, mevzuat.gov.tr. Özet: Karayolları Trafik Kanunu rehberi.
• Karayolları Trafik Yönetmeliği Geçiş hakkı ayrıntıları, dar yollarda karşılaşma sırası, geçiş üstünlüğü olan araçların kendi aralarındaki sıra, mevzuat.gov.tr.
• Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği SRC eğitim programının dayanağı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.

Denge SRC Kursu, Tuzla’da SRC eğitimlerini verir; Pendik ve Gebze’den kolay ulaşılır. Yeni dönemler her ayın 1, 5, 10, 15’inde başlar. Kayıt: SRC kursu başvuru · 0549 493 42 42