ODY 3 Çalışma Odası, konu özetleri, kritik bilgiler, deneme ve oyunlar

Karayolu taşımacılığının temel kanunu 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, uygulama ayrıntısı ise Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY)'dir. Kanun ücretli yolcu ve eşya taşımasını, acentelik, kargo, lojistik ve terminal faaliyetlerini kapsar. Yetki belgesini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verir. MEB yalnız eğitimi ve e-sınavı yürütür.

• Yetki belgesi Bakanlığın çalışma iznidir. Süresi 5 yıldır. Satılamaz, devredilemez. Adi ortaklığa belge verilmez.
• Taşıt belgesi yetki belgesinin ekidir, taşıt listesini gösterir. Taşıt kartı her taşıt için ayrı düzenlenir.
• Kimde ne aranır B1, D1, L1, L2, M2, N2, T1 gibi belgelerde ÜDY ve ODY birlikte aranır. A1, A2, B2, C3, D2, K3, N1, T2, T3 ve tüzel kişi K1 gibi belgelerde yalnız ODY yeterlidir.
• 6 ay Yeni belge alan firma yönetici şartını belge tarihinden itibaren 6 ay içinde sağlar ve faaliyet boyunca korur.
• 3 ay Yönetici sonradan ayrılırsa eksiklik 3 ay içinde giderilir (01.10.2025 değişikliği). Kamu tüzel kişilerinde süre 1 yıldır.
• 45 gün Yeni yönetici, bu sürenin son 45 gününde başka bir yetki belgesi sahibinde çalışmamış olmalıdır.
• SGK şartı Yöneticinin firmada çalıştığı SGK kaydıyla gösterilir. SGK'sız, fiilen çalışmayan isimle yapılan belge kiralama mevzuata aykırıdır.
• 90 gün Unvan, adres, ortak veya yönetici değişikliği 90 gün içinde Bakanlığa bildirilir. Bildirmeyene 5 uyarma verilir.

Aynı eksiklik için 3 ay içinde ikinci ceza yazılmaz. 16.05.2026'dan beri yönetici şartı, T türü hariç, taşıt belgesinde en az 1 taşıtı olan belgelere uygulanır. Birden çok yetki belgesi olan firma, türü uygunsa aynı yöneticiyi hepsinde gösterebilir.

Uluslararası ulaştırma mevzuatı, Türkiye'nin taraf olduğu ikili ve çok taraflı karayolu taşıma anlaşmaları ile bunlara dayanan izin düzenidir. Taşımacılığın bu anlaşma ve sözleşmelere uygun yapılması esastır. Ders ODY/ÜDY 1 (uluslararası yolcu) ve 3 (uluslararası eşya) programlarında okutulur. Ulaştırma mevzuatının 8 saatinin 3 saati bu konuya ayrılır.

• Geçiş belgesi İkili veya çok taraflı anlaşmalar çerçevesinde yabancı ülkeden temin edilen izin belgesidir. Elektronik de olabilir. Aslı taşıtta bulunur.
• Transit ve üçüncü ülke taşıması Bir ülkeden geçerek yapılan ya da iki yabancı ülke arasında yapılan taşımalardır. Her biri için ilgili anlaşmanın izin kuralı uygulanır.
• Kabotaj Yabancı plakalı taşıtla Türkiye içinde iki nokta arasında taşıma yapmaktır ve yasaktır.
• Taşıt kaydı Taşıt belgesine kayıtlı olmayan taşıtın sınır kapısından çıkışına izin verilmez.
• Kapsama Uluslararası belge aynı branşın yurt içi belgesini kapsar. ODY1, ODY2'yi; ODY3, ODY4'ü kapsar. Tersi geçerli değildir.

Uluslararası taşımalara veya geçiş belgelerine ilişkin alt düzenlemelere uymayan belge sahibine verilecek uyarma sayısı 10 katına kadar artırılabilir. Uluslararası taşıtların Euro emisyon normu e-Devlet üzerinden Bakanlığa bildirilir. Bozulabilir gıda ekipmanının ATP muayene ve tip testi yetkisi 2022'den beri TSE'dedir. Şoförün sürüş ve dinlenme süreleri AETR'ye göre planlanır.

Taşıma sözleşmesi, taşıyıcının eşyayı varış yerine götürüp gönderilene teslim etmeyi, gönderenin de taşıma ücretini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Yurt içi taşımada Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) taşıma hükümleri, uluslararası eşya taşımasında CMR Sözleşmesi uygulanır. Uluslararası belgelerde ders 5 saat (3 ulusal, 2 uluslararası), yurt içi belgelerde 3 saattir.

• Taraflar Gönderen, sözleşmeyi taşıyıcıyla yapan kişidir. Taşıyıcı taşımayı üstlenir. Gönderilen, eşyayı varışta teslim alacak kişidir.
• Şekil Kanunda aksi yoksa sözleşme şekle bağlı değildir. Taşıma senedi geçerlilik şartı değil, ispat aracıdır. Bu yüzden yazılı belge önemlidir.
• Sorumluluk süresi Taşıyıcı, eşyayı teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar kayıp (ziya), hasar ve gecikmeden sorumludur.
• Yardımcılar Taşıyıcı, çalışanlarının ve taşımada kullandığı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.
• Yurt içi sınır Kayıp ve hasarda tazminat, brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlıdır.

Kasıt veya kasta eşdeğer kusur varsa CMR'deki sınırlardan yararlanılamaz. Gönderen ek ücret ödeyerek daha yüksek değer beyan edebilir. CMR, yükleme ve teslim yeri farklı ülkelerde olan ücretli karayolu eşya taşımasına uygulanır ve taraflar onu sözleşmeyle dışlayamaz. Örnek hesap: 1.500 kg yükte azami tazminat 1.500 × 8,33 = 12.495 SDR'dir. Yolcu taşımasında ise tarifeli seferde her yolcuya bilet, tarifesiz seferde taşıma sözleşmesi ve yolcu listesi düzenlenir.

Medeni hukuk kişiler, aile, miras ve eşya ilişkilerini düzenler. Temel kaynağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'dur (TMK). Yönetici için önemi, kimin sözleşme yapabileceğini ve sözleşmenin ne zaman geçerli olduğunu bilmektir. Sözleşme kuralları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) yer alır. Ders bütün ODY ve ÜDY türlerinde 1 saattir.

• Kişilik Çocuğun sağ ve tam doğduğu anda başlar, ölümle sona erer.
• Hak ehliyeti Haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğidir. Her insanda vardır ve herkes bu konuda eşittir.
• Fiil ehliyeti Kendi işlemiyle hak edinip borç altına girebilmektir. Ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı olmamak gerekir.
• Erginlik 18 yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar. Mahkeme 15 yaşını dolduranı ergin kılabilir.
• Sözleşmenin kurulması Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleriyle, yani icap ve kabulle olur. Kanunda aksi yoksa şekle bağlı değildir.
• Kesin hükümsüzlük Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine aykırı ya da konusu imkânsız sözleşme kesin hükümsüzdür.

Sık karıştırılan nokta şudur: hak ehliyeti doğumla herkese tanınır, fiil ehliyeti ise şartlara bağlıdır. 17 yaşında evlenen kişi ergin sayılır. Müşteri, kira, leasing, taşeron ve acente sözleşmeleri bu kurallara göre kurulur ve süreleri bu tabloya göre izlenir.

Uluslararası karayolu taşımacılığı, ülkelerin ortak kabul ettiği çok taraflı sözleşmelerle (konvansiyonlarla) yürür. Bu sözleşmeler sürücü sürelerinden tehlikeli yüke, gümrük transitinden taşıyıcı sorumluluğuna kadar ortak kurallar koyar. Ders ODY/ÜDY 1 ve 3 programlarında 2 saattir.

• AETR Türkiye, 20.07.1999 tarihli 4411 sayılı Kanunla katıldı. Yetki belgesi sahibi ve şoför AETR'ye uymak zorundadır. Günlük sürüş en çok 9 saattir. 4,5 saat sürüşten sonra en az 45 dakika mola verilir. Haftalık sürüş 56, art arda iki haftada 90 saati geçemez.
• CMR Türkiye 1995'ten beri taraftır. Elektronik sevk mektubuna izin veren e-CMR ek protokolüne 31.01.2018'de taraf oldu. Kayıp ve hasarda sınır brüt kg başına 8,33 SDR'dir.
• TIR Türkiye'de karnelerin kefil kuruluşu TOBB, uluslararası zincir IRU'dur. Karne 4, 6, 14 veya 20 voletlidir.
• Ortak Transit (NCTS) Türkiye 01.12.2012'den beri taraftır.
• ATP muayene ve tip testi yetkisi 2022'den beri TSE'dedir.

Sık karıştırılanlar şunlardır. ADR tehlikeli yükü, ATP soğuk zincir ekipmanını, ATA geçici ithali anlatır. TIR bir gümrük transit sistemidir, CMR ise taşıma sözleşmesini düzenler. AETR'deki sürüş süreleri, sefer planında şoför sayısını ve ikinci şoför ihtiyacını belirler.

Dış ticaret mevzuatı ihracat ve ithalatın hangi rejimlerle yapılacağını belirler. Teslim şekilleri (Incoterms) ise malın masrafının ve riskinin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçtiğini gösterir. Ders yalnız ODY3 ve ÜDY3 programlarında 3 saattir. Taşımacı için önemi, navlunu kimin ödediğini ve yükün sorumluluğunun nerede el değiştirdiğini teslim şeklinden okuyabilmektir.

• Incoterms 2020 Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) yayımlar. 11 kuraldan oluşur.
• EXW (işyerinde teslim) satıcının yükümlülüğünün en az olduğu kuraldır.
• DDP (gümrük vergileri ödenmiş teslim) satıcının yükümlülüğünün en fazla olduğu kuraldır. İthalat vergileri de satıcıya aittir.
• DPU (boşaltılmış olarak teslim) 2020 sürümünde DAT'ın yerine geldi.
• CIF ve CIP kurallarında sigortayı satıcı yaptırır. CIP'te asgari teminat daha geniştir.

Türkiye Gümrük Bölgesi ülke toprakları, karasuları, iç suları ve hava sahasıdır. Serbest bölge ülke içinde olsa da gümrük bölgesi dışında sayılır. Başlıca gümrük rejimleri serbest dolaşıma giriş, transit, gümrük antreposu, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme, geçici ithalat, hariçte işleme ve ihracattır.

Uluslararası taşıma hizmeti KDV'den istisnadır. Gümrük işlemi yapmadan eşya sokmak 1–5 yıl, transitteki yükü Türkiye'de bırakmak 1–3 yıl hapis gerektiren kaçakçılık suçudur. Yöneticinin işi, yükleme talimatındaki Incoterm'i doğrulamak ve navlun teklifini buna göre vermektir.

Finansal yönetim, işletmenin parayı nereden bulacağını, nasıl kullanacağını ve borcunu nasıl ödeyeceğini planlamaktır. Ders bütün ODY ve ÜDY türlerinde 2 saattir. Taşımacılıkta filo yatırımı büyüktür. Yakıt peşin, navlun çoğunlukla vadeli ödendiği için nakit sıkışması riski yüksektir; kârlı görünen firma bile nakitsiz kalabilir.

• Aktif = pasif Pasif, yabancı kaynaklar ile öz kaynakların toplamıdır.
• Dönen varlık Kasa, banka, alacaklar ve stoklardır. Duran varlık Taşıt ve bina gibi bir yıldan uzun kullanılan varlıklardır.
• Pasif kalemleri Banka kredisi gibi borçlar ve ortakların koyduğu sermayedir.
• Net işletme sermayesi Dönen varlıklar eksi kısa vadeli yabancı kaynaklardır.
• Cari oran Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesidir. Kısa vadeli borç ödeme gücünü, yani likiditeyi ölçer.
• Amortisman Duran varlığın yıpranma payının faydalı ömrüne yayılarak gider yazılmasıdır. Kasadan para çıkışı gerektirmez. Navluna katılmazsa sermaye erir. Normal yöntemde her yıl eşit, azalan bakiyeler yönteminde ilk yıllarda yüksek tutar ayrılır.
• Leasing (finansal kiralama) Aracın mülkiyeti kiralayanda kalır, kullanım hakkı kira karşılığı işletmeye geçer.
• Faktoring Vadeli alacağın bir finans kuruluşuna devredilip vadesinden önce nakde çevrilmesidir.

Bilanço esasına göre defter tutma ve kayıt düzeni Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenir. Yetki belgesindeki mali yeterlilik (sermaye) şartı da bilanço ve öz kaynak kavramlarıyla doğrudan ilgilidir.

Taşıma maliyeti hesabı, yöneticinin “bu iş kaça mal oluyor, hangi fiyatın altına inilmez” sorusunu yanıtlar. ODY/ÜDY 1-2 ve ODY3'te konu “taşıma maliyetlerinin hesaplanması”, ODY4, ÜDY3 ve ÜDY4'te “güzergâh, belge ve maliyet analizi” adıyla okutulur.

• Birim maliyet Toplam maliyetin kilometre, ton veya koltuk sayısına bölünmesidir. Kilometre arttıkça birim başına düşen sabit maliyet azalır. Boş bekleyen araç bu yüzden pahalıdır.
• Katkı payı Birim fiyat eksi birim değişken maliyettir.
• Başabaş miktarı Sabit maliyet bölü katkı payıdır. Örnek: aylık sabit maliyet 90.000, sefer başı gelir 5.000, sefer başı değişken maliyet 2.000 ise başabaş 90.000 ÷ 3.000 = 30 seferdir.
• Sabit maliyet artarsa veya fiyat düşerse başabaş yükselir. Değişken maliyet düşerse başabaş iner.

Navlun şu sırayla kurulur: kilometre başı sabit maliyet, kilometre başı değişken maliyet, boş kilometre, sefere özgü giderler (bekleme, yükleme, geçiş belgesi, vize, sigorta) ve kâr payı. Dönüş yükü yoksa gidiş ve dönüşün toplam maliyeti yüklü sefere yansıtılır.

Yolcuda koltuk maliyeti, sefer maliyetinin beklenen doluluktaki yolcu sayısına bölünmesiyle bulunur. İkinci şoför gerekiyorsa maliyete eklenir. Güzergâh seçiminde otoyol ve köprü ücretleri ile sınır kapısında bekleme süresi hesaba katılır. Ekonomik sürüş ve iyi bir güzergâh-zaman planı maliyeti düşürür.

Ticari belgeler, eşya taşımasında yükün kime ait olduğunu, nereden nereye ve hangi ücretle taşındığını kanıtlayan evraktır. Konu yalnız eşya programlarında (ODY/ÜDY 3 ve 4) okutulur. ODY3, ODY4 ve ÜDY4'te 1, ÜDY3'te 3 saattir.

• Fatura Satılan mal veya yapılan iş karşılığında müşterinin borcunu gösteren ticari belgedir (VUK md. 229). Mal teslimi veya hizmetten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir.
• Sevk irsaliyesi Malın sevkini gösterir. Yurt içi taşımada taşıtta 2 nüshası bulunur.
• Taşıma irsaliyesi Ücretle eşya taşıyanların düzenlediği, seri ve sıra numaralı belgedir (VUK md. 240). Malın cinsi ve miktarı, gönderen, alıcı, ücret, şoförün adı, araç plakası ve tarih yazılır.
• Taşıma senedi Taraf unvan ve adresleri, eşyanın cinsi ve miktarı, teslim alma ve teslim yerleri, süre, ücret ve taşımacının vergi numarasını içerir. Bu bilgileri taşıyan taşıma faturası, taşıma irsaliyesi veya irsaliyeli fatura da taşıma senedi yerine geçer.

CMR sevk mektubu 3 asıl nüsha düzenlenir: biri gönderende kalır, biri yükle alıcıya gider, biri taşıyıcıda kalır. Belgenin olmaması sözleşmeyi geçersiz kılmaz, yalnız ispatı zorlaştırır. TIR karnesini Türkiye'de TOBB adına odalar verir; karnenin geçerlilik tarihi uzatılamaz.

Fatura bir kambiyo senedi değildir. Kambiyo senetleri poliçe, bono ve çektir. Taşıma senedi bilgileri, ücret hariç, taşıma başlamadan önce U-ETDS'ye işlenir. Yöneticinin işi, her sefer için bu belgelerin eksiksiz olduğunu gösteren bir kontrol listesi kullanmaktır.

Taşımacılık işletmesi her taşımayı belgeye bağlamak ve vergisini zamanında ödemek zorundadır. Vergi, resim ve harç ancak kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır (Anayasa md. 73). Belge düzeninin temeli 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK)'dur. Ders bütün ODY ve ÜDY türlerinde 3 saattir.

• Kavramlar Mükellef, vergiyi ödemekle yükümlü kişidir. Vergi sorumlusu, vergiyi başkası adına kesip ödeyen kişidir. Vergiyi doğuran olay, vergi borcunun doğduğu andır.
• Vergilendirme aşamaları Sırasıyla tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsildir.
• Fatura Mal teslimi veya hizmet tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir.
• Yolcu bileti VUK md. 233'e göre düzenlenir ve yolcuya verilmesi zorunludur.
• Taşıma irsaliyesi ve yolcu listesi Ticari eşya taşıyanlar taşıma irsaliyesi (md. 240), yolcu taşıyanlar yolcu listesi (md. 241) düzenler.
• KDV Genel oran %20'dir. Uluslararası taşımacılık hizmeti KDV'den istisnadır. Yurt içi yük ve servis taşımacılığında KDV tevkifatı uygulanır.
• MTV Motorlu taşıtlar vergisi yılda iki eşit taksitle, ocak ve temmuz aylarında ödenir.

Navlun faturasında yurt içi taşımada KDV ve tevkifat, ihracat taşımasında istisna dikkate alınır. e-Fatura ve e-irsaliye bu belgelerin elektronik karşılığıdır. Ticari defter ve belgeler Türk Ticaret Kanunu'na göre 10 yıl saklanır. MTV takvimini izlemek de yöneticinin görevidir.

Müşteri ilişkileri yönetimi (CRM), müşteriyi tanıyıp ihtiyacını anlamak ve onunla uzun süreli, kârlı bir ilişki kurmaktır. Bir yazılımdan ibaret değildir; yazılım bu anlayışın aracıdır. Ders bütün türlerde okutulur; ODY'de 2, ÜDY'de 3 saattir.

• Müşteri türleri Mevcut müşteri hâlen hizmet alan, potansiyel müşteri ileride alabilecek kişidir. Dış müşteri hizmeti satın alan, iç müşteri ise işletme içinde başka birimin çıktısını kullanan çalışandır.
• Temel kural Yeni müşteri kazanmak, mevcut müşteriyi elde tutmaktan daha maliyetlidir.
• CRM aşamaları Müşteri seçimi, edinme, koruma ve derinleştirme. Derinleştirme, aynı müşteriye daha fazla hizmet sunmaktır.
• Memnuniyet Beklenti ile algılanan performansın karşılaştırılmasıdır. Performans beklentiyi aşarsa yüksek memnuniyet, altında kalırsa memnuniyetsizlik doğar.
• Sadakat Müşterinin seçeneği varken aynı firmayı tercih etmeyi sürdürmesi ve başkalarına önermesidir.

Şikâyet eden müşteri, firmaya hatasını düzeltme fırsatı verir. Memnun olmayanların çoğu ise şikâyet etmeden ayrılır. İyi yönetilen şikâyet sadakati artırabilir. Şikâyet şu sırayla ele alınır.

1. Sözünü kesmeden, savunmaya geçmeden dinlemek
2. Sorunu kendi cümleleriyle özetleyip anlaşıldığını göstermek
3. Şikâyeti yazılı kayda geçirmek
4. Çözümü ve süresini söylemek, o sürede dönmek
5. Kök nedeni gidermek
6. Çözümden sonra müşterinin görüşünü almak

Sürücü programlarındaki “kalite gereklilikleri ve müşteri memnuniyeti” kazanımı bu dersin sahadaki karşılığıdır. Taşımacılıkta memnuniyeti zamanında teslim, izlenebilirlik, hasarsız yük, temiz araç ve nazik sürücü belirler. Kayıt altına alınan şikâyetler, tekrarlayan sorunları görmenin tek yoludur.

Pazarlama, müşteri ihtiyacının belirlenmesinden satış sonrası hizmete kadar uzanan süreçtir. Satış bu sürecin yalnız bir parçasıdır. Ders bütün türlerde okutulur; ODY'de 2, ÜDY'de 3 saattir.

• Pazarlama karması (4P) Ürün, fiyat, dağıtım, tutundurma. Hizmette insan, süreç ve fiziksel kanıt eklenir ve 7P olur.
• Fiyat Karmanın gelir getiren tek unsurudur; diğerleri maliyet doğurur.
• Tutundurma Reklam, kişisel satış, satış geliştirme, halkla ilişkiler ve doğrudan pazarlama.
• Dağıtım Yolcuda acenteler ve e-bilet, eşyada şubeler, yük borsaları ve çevrim içi rezervasyon.
• Hizmetin özellikleri Soyuttur. Üretimi ve tüketimi eş zamanlıdır. Değişkendir. Stoklanamaz; boş koltuk ve boş dönen kasa sonradan satılamaz. Sahiplik devri yoktur.
• Bölümlendirme ve konumlandırma Pazar benzer ihtiyaçlı gruplara ayrılır, hedef seçilir, firmanın müşteri zihnindeki yeri belirlenir.
• SWOT Güçlü ve zayıf yönler işletmenin içinden, fırsatlar ve tehditler dış çevreden gelir.
• Ürün yaşam eğrisi Giriş, büyüme, olgunluk ve düşüş.
• Fiyat stratejisi Kaymak alma yüksek fiyatla başlayıp zamanla indirmektir. Pazara nüfuz düşük fiyatla başlayıp hızla pay kazanmaktır.

Taşımacılıkta hizmetin stoklanamaması doluluk ve dönüş yükü yönetimini öne çıkarır. Hangi fiyatın altına inilemeyeceği ise maliyet hesabıyla bulunur.

Toplam kalite yönetimi (TKY), müşteri beklentisini bütün çalışanların katılımı ve bütün süreçlerin sürekli iyileştirilmesiyle, en düşük maliyetle karşılamayı hedefleyen yönetim anlayışıdır. Klasik anlayışta kaliteden kalite kontrol bölümü sorumludur. TKY'de ise üst yönetimden sürücüye herkes sorumludur ve hata ayıklanmaz, oluşmadan önlenir. Ders ODY'de 2, ÜDY'de 3 saattir.

• İlkeler Müşteri odaklılık, üst yönetimin liderliği, tam katılım, sürekli iyileştirme, süreç yaklaşımı, önleyici yaklaşım, verilere dayalı karar ve sürekli eğitim.
• PUKÖ Planla, Uygula, Kontrol et, Önlem al. Deming döngüsü de denir. Döngü bitmez, her tur bir öncekinden devam eder.
• Kaizen Küçük ama kesintisiz iyileştirmedir.
• Süreç Girdileri müşteri için değerli çıktılara dönüştüren bağlantılı faaliyetler dizisidir. Sahibi ve ölçülebilir hedefi olmalıdır.

Araçlar Pareto analizi sorunların çoğunun az sayıda nedenden çıktığını gösterir. Balık kılçığı olası nedenleri insan, makine, yöntem ve malzeme gibi dallarda toplar. Kıyaslama (benchmarking), başarılı kuruluşlarla karşılaştırarak iyileşmektir.

Kalite maliyetleri önleme, değerlendirme, iç başarısızlık ve dış başarısızlık olarak dörde ayrılır. En pahalısı dış başarısızlıktır; şikâyet, tazminat ve müşteri kaybı doğurur. ISO 9001 kalite, ISO 14001 çevre yönetim sistemi standardıdır. TS ISO 39001 yol trafik güvenliği belgesi olan firmanın birikmiş uyarmalarından ayda 20 adet silinebilir.

İnsan kaynakları yönetimi, işletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünü planlama, bulma, geliştirme, değerlendirme ve elde tutma faaliyetlerinin bütünüdür. Geleneksel personel yönetimi bordro ve özlük işine odaklanır, çalışanı maliyet sayar. İnsan kaynakları yönetimi ise çalışanı geliştirilecek bir kaynak olarak görür. Ders ODY'de 2, ÜDY'de 3 saattir.

• Yönetim fonksiyonları Planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetim.
• İş analizi İş hakkında sistemli bilgi toplamaktır. Çıktıları iş tanımı (işi anlatır) ve iş gerekleri (işi yapacak kişide aranan nitelikleri anlatır).
• Değerlendirme İş değerlemesi işin, performans değerlendirme çalışanın başarısını ölçer. 360 derece değerlendirmede çalışanı üstleri, astları, iş arkadaşları, müşterileri ve kendisi değerlendirir.
• Oryantasyon Yeni çalışanı işe ve işyerine alıştırma eğitimidir.
• Kaynak İç kaynaktan (terfi, nakil) doldurma motivasyonu artırır. Dış kaynak yeni fikir getirir ama uyum süresi uzundur.
• Motivasyon Maslow'da basamaklar fizyolojik, güvenlik, ait olma, saygı ve kendini gerçekleştirme sırasıyla yükselir. Herzberg'de ücret hijyen, başarı ve tanınma motive edici faktördür. McGregor'un X kuramı sıkı denetimi, Y kuramı sorumluluk almayı varsayar.
• Liderlik Otokratik lider tek başına, demokratik lider çalışanla birlikte karar verir. Serbest bırakıcı lider yetkiyi gruba bırakır.

Şoför kadrosunda iş gereklerinin bir kısmı mevzuatla belirlidir: uygun sınıf ehliyet, taşıma türüne uygun SRC ve psikoteknik değerlendirme. SRC 66 yaşta geçici olarak geçersiz olur, sağlık ve psikoteknik raporla yeniden geçerlilik kazanır, 69 yaşta iptal edilir. Yetki belgesi sahibi güzergâh mesafesine göre yeterli şoför bulundurmak zorundadır. Belirsiz süreli iş sözleşmesinde bildirim süreleri kıdeme göre 2, 4, 6 ve 8 haftadır.

Bilgi işlem ve haberleşme teknolojileri dersi, taşımacılığın elektronik sistemlerini ve yöneticinin bu sistemlere doğru, zamanında veri girme sorumluluğunu anlatır. Ders ODY'de 2, ÜDY'de 3 saattir. Temel sistem U-ETDS'dir. Faaliyete ilişkin, Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu ve gerektiğinde kamu kurumlarıyla paylaşılabilen elektronik takip sistemidir.

• Bağlantı Bildirimler e-Devlet servisleriyle veya web servis entegrasyonuyla yapılır. Entegrasyonda IP ve operatör tanımı gerekir.
• Uyarmalar Yolcu seferinde hiç bildirim yoksa sefer başına 45, eşyada taşıma başına 20 uyarma verilir. Aynı şoför çakışan seferlere yazılamaz; yazılırsa 30 uyarma verilir.
• Silinen uyarma U-ETDS yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirenin birikmiş uyarmalarından ayda 20 adet silinir.
• e-Bilet Tarifeli biletler elektronik düzenlenebilir. e-Bilet düzenleyen firma e-yolcu listesini taşıtta bulundurur.
• e-CMR Kullanılabilmesi için iki ülkenin de ek protokole taraf olması ve sistemlerin bağlanması gerekir.
• NCTS Türkiye ortak transit sisteminde Kasım 2024'te Faz 5'e geçti.
• Takograf verisi AB kuralına göre sürücü kartından 28 günde, araç biriminden 90 günde bir indirilir.
• e-Devlet Mesleki yeterlilik belgeleri e-Devlet'te sorgulanır ve doğrulanır.

Filo takip, e-fatura ve e-irsaliye de günlük işin parçasıdır. Yönetici veri güvenliğini, yedeklemeyi ve kayıtların arşivlenmesini sağlar.

Lojistik, eşyanın taşınması, depolanması, elleçlenmesi ve bilgisinin yönetilmesidir. Bu ders yalnız eşya programlarında (ODY/ÜDY 3 ve 4) okutulur; ODY'de 4, ÜDY'de 5 saattir. Yönetici depo yerleşimini, stok ve sevkiyat planını, araç doluluğunu ve gümrükle koordinasyonu yürütür.

• Yönetici şartı L1 ve L2 belge sahiplerinden en az birer ÜDY ve ODY istihdamı aranır. N2'de ÜDY ve ODY birlikte, N1'de yalnız ODY gerekir.
• U-ETDS L1 ve L2 sahipleri taşınan yükün bilgilerini taşıma başlayıncaya kadar sisteme işler.
• Taşıma işleri organizatörü (TİO) Başkalarının araçlarını ve gerektiğinde diğer taşıma türlerini kullanarak kendi nam ve hesabına taşıma yaptırır, taşıma faturası düzenler. Sermayesi en az 1.000.000 TL'dir. En az 1 ÜDY3 ve her şube için 1 ODY3 aranır. TİO, C1 ve K2 sahiplerine taşıma yaptıramaz.
• Antrepo Eşyanın vergisi ödenmeden gümrük gözetiminde bekletildiği yerdir.
• Kombine taşımacılık Ayrı yönetmeliğe tabidir. Yeşil Lojistik Belgesini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verir.

Sevkiyat planında amaç aracın dolu gidip dolu dönmesidir. Boş kilometre maliyeti doğrudan artırır. Doluluk oranı ve dönüş yükü, sevkiyat planlamasının ana ölçütleridir. Antrepo ve gümrük işlemleriyle uyum, uluslararası sevkiyatta bekleme süresini kısaltır.

Taşımacılık politikaları dersi, devletin karayolu taşımacılığına hangi ilkelerle yön verdiğini anlatır. Ders sekiz belgenin hepsinde vardır; ODY'de 1, ÜDY'de 2 ders saatidir.

• Genel kural (KTY md.8) Taşımacılık ekonomik, seri, elverişli ve güvenli yapılır. Çevreye kötü etkisi en aza indirilir, insan, toplum ve çevre sağlığı korunur, kamu yararı gözetilir. Bütün bunlar serbest rekabet ortamında gerçekleşir.
• Kanunun amacı (4925 md.1) Taşımaları ülke ekonomisinin gereğine göre düzenlemek, düzeni ve güvenliği sağlamak, işletmelerin şartlarını ve çalışanların niteliklerini belirlemek. Karayolunun demiryolu, denizyolu ve havayoluyla birlikte, birbirini tamamlayarak çalışması da amaçtır.
• Mevzuata uygunluk (md.9) Faaliyet ikili ve çok taraflı uluslararası anlaşmalara, Kanuna ve Yönetmeliğe uygun yürür. Yetki belgesi satılamaz, devredilemez.
• Hizmetin sürekliliği (md.10) Belge sahibi, yasal mücbir sebep dışında belgesindeki hizmeti yapmaktan kaçınamaz ve herkese ayrım yapmadan hizmet verir. Hizmeti kimse engelleyemez.
• Piyasaya müdahale (md.11) Bakanlık haksız rekabeti, atıl kapasiteyi ve kaynak israfını önlemek, kamu yararı ya da güvenlik için belge sayısını, taşıt kapasitesini, hat ve güzergâhları sınırlayabilir. Aşırı ücret ya da bozulan rekabet hâlinde süreli taban ve tavan ücret tarifesi getirebilir.
• Çevre Belge sahibi çevre mevzuatını bilmek ve uymakla yükümlüdür. Özmal elektrikli taşıt, asgari kapasite hesabında %25 fazla sayılır; Yerli Malı Belgeli elektrikli otomobilde bu oran %50'dir.
• Ulusal pazar Yabancı plakalı taşıtla Türkiye içinde iki nokta arasında taşıma (kabotaj) yasaktır. 2026 cezası 313.700 TL'dir.

Sık karıştırılan nokta şudur. Serbest rekabet esastır, ama Bakanlık kamu yararı için süreli sınırlama ve ücret tarifesi getirebilir. İki kural birbirini dışlamaz.

Ulaştırma koridorları ve güzergâhlar dersi her ODY ve ÜDY belgesinde vardır; ODY'de 1, ÜDY'de 2 ders saatidir. Yönetici seferin güzergâhını, sınır kapısını ve süresini maliyetle birlikte planlar. Şoför programlarındaki karşılığı lojistik coğrafyası kazanımıdır.

• Uluslararası taşıma Türkiye'den ya da Türkiye'ye karayoluyla yapılan, Türkiye üzerinden transit geçen ya da deniz, demir veya havayoluyla gelip karayoluyla üçüncü ülkeye giden taşımadır.

• Kapalı kapı Ermenistan sınırındaki Akyaka demiryolu kapısı 1993'ten beri kapalıdır.
• Güzergâh planı Mesafe, otoyol ve köprü ücreti, kantar, sınır kapısındaki bekleme, hava ve yol durumu, mola ve ikmal noktaları ile yasal sürüş süreleri birlikte düşünülür. Örnek olarak Mersin Limanı ile Kapıkule arası yaklaşık 1.200 km ve 17 saat sürüştür. Günde en çok 9 saat sürüş kuralı nedeniyle tek şoför en az 2 günde varır.
• Şoför sayısı Yetki belgesi sahibi güzergâh mesafesini dikkate alarak yeterli şoför bulundurmak zorundadır.
• Bakanlık yetkisi Kamu yararı ya da güvenlik gerektirirse taşıma hatlarında ve güzergâhlarda süreli sınırlama getirebilir.
• Transit kolaylığı Ortak transit (NCTS) tek beyan ve tek teminatla çalışır. Bursa'dan Münih'e giden tır Kapıkule'de yeniden beyan vermez.

Bu ders yalnız eşya ve kargo belgelerinde (ODY ve ÜDY 3-4) vardır ve 2 ders saatidir. Yönetici karayolunu diğer taşıma türleriyle karşılaştırmayı, gerektiğinde onları birleştirmeyi ve organizatörlük modelini bilir.

• Tamamlayıcılık 4925 sayılı Kanun, karayolunun demiryolu, denizyolu ve havayoluyla birlikte ve birbirini tamamlayarak çalışmasını amaçlar.
• Türlerin genel özellikleri Karayolu kapıdan kapıya hizmet veren esnek türdür. Demiryolu ve denizyolu uzun mesafede ağır ve hacimli yükte birim maliyeti düşürür, ama daha yavaştır ve aktarma ister. Havayolu hızlıdır, pahalıdır; acil ve değerli yüke uygundur. Boru hattı sıvı ve gazı sürekli taşır.
• Kombine taşımacılık Yolun bir bölümü karayoluyla, bir bölümü demir ya da deniz yoluyla yapılır. Ayrı bir yönetmeliğe tabidir. Bakanlık Yeşil Lojistik Belgesi verir. Örnek olarak Denizli'deki yük tırla Çeşme'ye, Ro-Ro gemisiyle Trieste'ye, yine tırla Münih'e gider.
• Taşıma işleri organizatörü (TİO) Başkalarının imkânlarını ve gerektiğinde diğer taşıma türlerini kullanarak kendi nam ve hesabına taşıma yaptırır, taşıma faturası düzenler. Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu ve kombine taşımada organizatörlük yapabilir. Sermaye en az 1.000.000 TL'dir. En az bir ÜDY3 (belge tarihinden itibaren 45 gün içinde) ve her şube için bir ODY3 aranır. C1 ve K2 sahiplerine taşıma yaptıramaz.
• Eski belgeler R1 ve R2 artık verilmez, TİO'ya dönüştürüldü. Demiryolu DD belgeleri de ücret farkıyla TİO'ya dönüştürülebildi.
• Karayolu işletme türleri Nakliyat ambarı (N1, N2) parça eşyayı toplayıp biriktirir. Kargo işletmesi (M1, M2) tek parçada en çok 100 kg'lık gönderiyi toplar, ayırır ve dağıtır. Lojistik işletmesi (L1, L2) taşımaya depolama, ambalajlama ve dağıtımı ekler.

Sık karıştırılan nokta şudur. TİO taşımayı kendi taşıtıyla değil başkalarının imkânlarıyla yaptırır, faturayı ise kendi adına keser.

Kurum ve kuruluşlar dersi her ODY ve ÜDY belgesinde vardır; ODY'de 1, ÜDY'de 2 ders saatidir. Amaç, yöneticinin hangi işlem için hangi kuruma başvuracağını bilmesidir.

• Bakanlık kavramı Mesleki yeterlilik mevzuatında Bakanlık denince Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı anlaşılır.
• Güvence Hesabı Sigortasız, kaçan ya da çalıntı aracın verdiği bedeni zararı öder, sonra ödediğini işletenden geri ister.
• e-Devlet Yetki belgesi başvurusu, taşıt kartı ve belge sorgulama ile mesleki yeterlilik belgesi doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılır.

Sık karıştırılan nokta şudur. Belgeyi MEB vermez. MEB eğitimi ve sınavı yürütür, belgeyi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı düzenler.

Pazara giriş şartları, bir firmanın karayolu taşımacılığına başlaması ve belgesini koruması için gereken koşullardır. Ders ODY'de 2, ÜDY'de 2 ya da 3 ders saatidir.

• Üç şart Mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterlilik. Şartlar yalnız başvuruda değil, belge süresince aranır.
• Mesleki saygınlık Kaçakçılık, dolandırıcılık, sahtecilik, rüşvet, göçmen kaçakçılığı gibi suçlardan hüküm giymemiş olmaktır.
• Mali yeterlilik Belge türüne göre sermaye ve asgari taşıt kapasitesidir.
• Mesleki yeterlilik Yönetici için ÜDY ya da ODY, şoför için SRC belgesidir.
• Başvuran Gerçek kişi TC vatandaşıdır; tüzel kişi Türk hukukuna göre kurulup sicile kayıtlıdır. Adi ortaklığa belge verilmez. Belge 5 yıl geçerlidir.
• Yönetici istihdamı ODY ya da ÜDY şartı ilk belge tarihinden itibaren 6 ay içinde sağlanır. Yönetici ayrılırsa eksiklik 3 ay içinde giderilir (kamu tüzel kişilerinde 1 yıl). Yeni yönetici bu sürenin son 45 gününde başka bir belge sahibinde çalışmamış olmalıdır. Firmanın çalışanı olduğu SGK belgesiyle gösterilir.
• Kimde ne aranır B1, D1, L1, L2, M2, N2 ve T1'de ÜDY ile ODY birlikte; A türü, B2, C3, D2, K3, M1, N1, T3 ve tüzel kişi K1'de yalnız ODY aranır.
• Ceza 2026 Her yetki belgesi ve her bent için 31.998 TL; aynı yıl üçüncü ve sonraki tekrarda 63.996 TL.
• Muafiyet (29.01.2026) Dört yıllık uluslararası ticaret ya da lojistik lisans mezununa ÜDY, en az iki yıllık dış ticaret, lojistik ya da ulaştırma-trafik ön lisans mezununa ODY eğitim ve sınavsız verilir. ODY ile en az 5 yıl faaliyet gösteren ilgili ÜDY'yi alır.

Sık karıştırılan nokta şudur. 6 ay ilk belgede, 3 ay sonradan eksilmede uygulanır; 30 gün eski süredir.

Teknik standartlar dersi her ODY ve ÜDY belgesinde 2 ders saatidir. Konu, taşıtın yasal olarak sefere çıkabilmesi için taşıması gereken teknik koşullardır.

• Teknik şart KTY'de taşıtın geçerli araç muayenesi ya da ilgili mevzuattaki diğer teknik koşulları olarak tanımlanır.
• Muayene Taşıt belgesine yalnız geçerli muayenesi olan taşıt kaydedilir. Muayenesi yurt dışındayken biten taşıt, yurda girişten itibaren 30 gün içinde başvurulursa kaydedilebilir. Yurt içinde 30 gün ya da daha uzun süre muayenesiz kalan taşıt belgeden düşer. 16.05.2026'dan beri muayenesi olmayan taşıtın yurt dışına çıkışına izin verilmez.
• Taşıt yaşı Model yılından sonraki ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. Römork ve yarı römorkta yaş şartı yoktur. Uluslararası taşımada otomobil 8 yaşından büyük olamaz.
• Kasa Eşya taşıyan kamyon, römork ve yarı römork kapalı kasa, tenteli ya da brandalı olur. Uymayana 5 uyarma verilir.
• Ağırlık ve boyut 5-6 dingilli katarda 40 ton, şartlı 40 ft konteynerde 44 ton, tahrikli tek dingilde 11,5 ton sınırı vardır. Yarı römorklu araçta uzunluk 16,5 m, genişlik 2,55 m'dir. Yükleme kuralları 2918 sayılı Kanun md.65'tedir.
• Takograf ve hız sınırlayıcı 2918 md.31'e göre azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı aşan yük taşıtında ve sürücü dahil 17'den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtında takograf zorunludur. Yalnız Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının belirlediği cihazlar kullanılır; cihaza müdahale yasaktır. 7574 ile kapsama yeni giren 2021 ve sonrası model araçlarda zorunluluk 31.12.2026'dan sonraki ilk muayenede başlar.
• Emisyon Uluslararası taşıtların Euro normu e-Devlet üzerinden Bakanlığa bildirilir.

Sık karıştırılan nokta şudur. Yolcu taşıtındaki 17 oturma yeri sınırına şoför de dahildir.

Trafik güvenliği her ODY ve ÜDY belgesinde 7 ders saatidir. Yönetici açısından konu, işletmenin alması gereken önlemlerdir.

• Sefere gönderme (KTY md.40/33) Belge sahibi mevzuata uygun taşıtı nitelikli şoför ve yardımcı personelle gönderir. Şoförün SRC belgesini yanında taşıyıp taşımadığını kontrol eder, teknik şartlara uymayan taşıtın trafiğe çıkmasını engeller ve güzergâh mesafesine göre yeterli şoför bulundurur.
• SRC'li şoför SRC'siz şoföre 4.392 TL, çalıştıran işletmeye 10.666 TL ceza yazılır (2026). SRC 66 yaşında geçici olarak geçersiz olur, sağlık ve psikoteknik raporla yeniden geçerli hâle gelir; 69 yaşında iptal edilir.
• Sürüş süreleri Şoför ve işletme AETR'ye, 2918 sayılı Kanuna ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine uyar. Günlük sürüş en çok 9 saattir. 4,5 saatten sonra en az 45 dakika mola, 24 saatte en az 11 saat dinlenme gerekir. AETR'de haftalık sürüş 56, iki haftalık 90 saati geçemez. Süreye aykırı taşıt kullandırmak da yasaktır.
• Takograf (2918 md.31) İşleten, sürücü kendisi olmasa da takograf ve hız sınırlayıcının bulunması, çalışması ve kurallara uyulması için önlem alır ve denetler. Sürücü işleten değilse işletene sürücü cezasının iki katı yazılır.
• Kart ihlali Başkasının ya da geçersiz kartla veya kartsız sürüş tespit edilirse taşıtın kayıtlı olduğu belge sahibine her ihlal için 75 uyarma verilir. Cihazda manipülasyon düzeneği bulunursa yine 75 uyarma verilir.
• Veri arşivi Sayısal takograf verileri 3'er aylık dönemlerle elektronik ortamda arşivlenir ve takip eden ay kart verme otoritesine gönderilir.
• Teşvik TS ISO 39001 yol trafik güvenliği belgesi olan firmanın birikmiş uyarmalarından ayda 20 adet silinebilir.

AETR, ADR ve yükleme güvenliği yalnız eşya belgelerinde vardır; ODY 3-4'te 2, ÜDY 3-4'te 4 ders saatidir.

• AETR Uluslararası karayolu taşıtlarında çalışan personelin çalışma sürelerini düzenler; Türkiye 4411 sayılı Kanunla katılmıştır. Günlük sürüş 9 saat, 4,5 saatte 45 dakika mola, günlük dinlenme en az 11 saattir. Haftalık sürüş 56, iki haftalık 90 saati geçemez.
• ADR Tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasına ilişkin Avrupa Anlaşmasıdır. Ambalaj, etiket, araç ve şoför eğitimi şartlarını belirler. Tehlikeli maddeler 9 sınıftır. Turuncu levhada üstte tehlike tanımlama numarası, altta UN numarası yazar.
• Kişi ve belge Şoför SRC 5 belgesi taşır. İşletme Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) istihdam eder ya da bu hizmeti alır.
• Ek yükümlülük Tehlikeli madde taşıyorsa C1 ve K2 sahipleri de yük bilgisini taşıma başlamadan U-ETDS'ye işler. Tehlikeli madde zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılır.
• Hız ve mesafe Tehlikeli madde taşıyan araç yerleşim içinde 30, şehirlerarası çift yönlü yolda 50, bölünmüş yolda 60, otoyolda 70 km/s ile sınırlıdır. Yerleşim dışında öndeki araçla en az 50 m mesafe bırakır.
• Yükleme güvenliği 7574 sayılı Kanunla 2918 md.65'e yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan taşınamayacağı açıkça yazıldı. Ceza 3.000 TL, tehlikeli madde ya da konteyner taşıyan araçta 20.000 TL'dir. Şartlar sağlanana kadar araç yola devam edemez.
• Kuvvetler (EN 12195-1) Frende yük ağırlığının 0,8 katı kadar öne, virajda 0,5 katı yana iter. Önce yük kaymaz hâle getirilir, sonra bağlanır; kayışlar molada yeniden gerilir.

Bağlanmamış yük, frende ve virajda araçla birlikte durmaz; hareketine devam eder. 7574 sayılı Kanunla 2918 sayılı Kanunun 65/h bendine "uygun bağlama ve sabitleme" ifadesi açıkça eklendi.

• Yasak Yük, uygun bağlama ve sabitleme yapılmadan yola değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklenemez.
• Ceza Bu ihlalin cezası 3.000 TL'dir. Tehlikeli madde veya konteyner taşıyan araçta 20.000 TL uygulanır. Şartlar sağlanana kadar araç yola devam edemez.
• Kuvvetler (EN 12195-1) Frenlemede yük ağırlığının 0,8 katı kadar öne, virajda 0,5 katı kadar yana, 0,5 katı kadar geriye itilir.
• Önce kaydırmaz Yük önce kaymaz hâle getirilir; kaydırmaz paspas, ön duvara dayama ve boşluk doldurma kullanılır. Sonra bağlanır. Zemin sürtünmesi arttıkça gereken kayış sayısı azalır.
• Örnek Sac zemindeki paletli seramikte yalnız üstten bağlamayla öne kaymaya karşı yaklaşık 26 kayış gerekir. Paletlerin altına kaydırmaz paspas konunca bu sayı 6 civarına iner.
• Kayış STF, kayış etiketinde yazan standart gerdirme kuvvetidir. Kesik veya yıpranmış kayış kullanılmaz.
• Molada kontrol Kayışlar yolda gevşer; her molada kontrol edilip yeniden gerilir.
• Branda Brandanın işi yükü hava şartlarından korumaktır. Tek başına bağlama aracı sayılmaz.
• Kasa Kapaklar kapalı ve kilitli olur; kum, mıcır gibi dökme yükün üstü örtülür.

Sürücü yüklemeyi kontrol eder, işleten ekipmanı sağlar, gönderen yükü taşımaya uygun hazırlar. SRC3 yenilemede yükü bağlama aletleriyle bağlayıp kontrol etmek uygulamalı kazanımdır.

Gabari, aracın yüklü ve yüksüz güvenle seyredebilmesi için uyması gereken azami ölçülerdir. Ölçü ve ağırlık sınırları araç yükleme yönetmeliğinde, yasaklar ve cezalar 2918 sayılı Kanunun 65. maddesindedir.

• Tolerans Boyutta ölçülerin %2'si tolerans uygulanır. Tartıda tolerans en çok azami ağırlığın %3,75'i artı 500 kg'dır.
• Fazla yük cezası Ceza aşım oranına göre kademelidir. %10'a kadar 10.000, %15'e kadar 20.000, %20'ye kadar 30.000, %25'e kadar 40.000, %25 üstünde 60.000 TL. Ceza işleten ve gönderene ayrı ayrı uygulanır; ikisi aynı kişiyse yalnız işletene yazılır.
• Gabari dışı yük İşletene 10.000 TL, yükü gönderene 20.000 TL ceza verilir.
• Özel izin Ağırlık ve boyutu nedeniyle özel izne bağlı yükü izinsiz veya izin şartları dışında taşımanın cezası 60.000 TL'dir. 2026'da eklenen bentle özel izne bağlı aracı izinsiz yola çıkarmanın cezası 30.000 TL'dir.
• Kantar Tartı ve ölçü kontrolüne girmeden devam eden veya denetimi engelleyen araca 60.000 TL ceza verilir.
• Yabancı plaka Cezalar ödenmeden yabancı plakalı araç ülkeyi terk edemez.

Ölçüler aracın imal yılına bakılmaksızın uygulanır. ODY ve ÜDY programlarında bu konu "Teknik standartlar" dersinde işlenir.

Çalışma ve dinlenme süreleri SRC sınavında en çok soru gelen konudur. Yurt içinde Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 98, uluslararası taşımada AETR uygulanır. Şoförler ve onları çalıştıranlar bu kurallara uymak zorundadır.

• Mola Molada başka iş yapılmaz; mola günlük dinlenmeden sayılmaz. Yurt içinde 45 dakika, 4,5 saat içine dağıtılmış en az 15'er dakikalık parçalarla kullanılabilir. AETR'de bölünecekse önce en az 15, sonra en az 30 dakika verilir; önce 30 sonra 15 kuralı karşılamaz.
• Haftalık 56 ve iki haftalık 90 saat AETR kuralıdır; yurt içi yönetmelikte haftalık 56 saat ayrıca yazılı değildir.
• Yönetici sorumluluğu İşleten ve yönetici seferleri bu sürelere sığacak biçimde planlar. Süreye sığmayan seferde ikinci şoför ya da ek gün gerekir.

2026 cezaları (sürücüye)

• Kesintisiz sürüşü 1 saate kadar aşma 1.000 TL, daha fazlası 3.000 TL.
• Günlük toplam sürüşü 1 saate kadar aşma 3.000 TL; 1-3 saat 5.000 TL; 3 saat ve fazlası 10.000 TL.
• Haftalık veya iki haftalık sürüşü 4 saate kadar aşma 10.000 TL; 4-15 saat 15.000 TL; 15 saat ve fazlası 20.000 TL.
• Günlük dinlenme ihlali 3.000 TL, haftalık dinlenme ihlali 5.000 TL.

Sürücü aynı zamanda işletense cezalar iki kat uygulanır. Sürücü işleten değilse işletene de plaka üzerinden iki kat ceza yazılır. Gereken ikinci sürücüyü bulundurmayan işletene 10.000 TL ceza uygulanır.

Takograf, aracın hızını, gidilen yolu, zamanı ve sürücünün o anda ne yaptığını kendiliğinden kaydeden cihazdır. Sürücü faaliyetleri dört kipte tutulur; araç kullanma, diğer iş, hazır bekleme ve dinlenme.

Zorunlu olduğu araçlar 7574 sayılı Kanunla değişen 2918 sayılı Kanun md. 31'e göre takograf şu araçlarda bulundurulur, çalışır tutulur ve kullanılır.

• Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı aşan yük taşıtları.
• Sürücü dâhil 17'den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtları.

Eski metindeki şehir içi genel muafiyeti kalktı. Yeni kapsama giren araçlarda model yılına göre kademeli geçiş vardır; 2021 ve sonrası modellerde takograf 31.12.2026'dan sonraki ilk muayeneye kadar aranmaz.

Türleri Analog takograf kâğıt diske, sayısal (dijital) takograf cihaz belleğine ve sürücü kartına kayıt yapar. Akıllı takograf bunlara ek olarak uydu konumunu da kaydeder.

Sürücü kartı Kişiye özeldir, TOBB verir, 5 yıl geçerlidir. Kartsız, bozuk ya da geçersiz kartla veya başkasının kartıyla araç kullanmak yasaktır. Kart sahibi kartını başkasına kullandırmamakla yükümlüdür.

Sürüş sırasında başkasının kartı kullanılırsa kart sahibinin ve kullananın SRC belgesi iptal edilir. Firmanın yetki belgesine her ihlal için 75 uyarma verilir. Sürücü işleten değilse işletene sürücü cezasının iki katı yazılır. Trafik zabıtası takograf kayıtlarını veri tabanı üzerinden de denetleyebilir.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu 19.07.2003 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Ticari yolcu ve eşya taşımacılığının çatı kanunudur. Ayrıntıları Karayolu Taşıma Yönetmeliği düzenler.

• Amaç Taşımayı ülke ekonomisine uygun düzenlemek, taşımada düzen ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente, komisyoncu, ambar ve kargo işletmelerinin şartlarını belirlemek, çalışanların nitelik, hak ve sorumluluklarını saptamak, karayolunun demiryolu, denizyolu ve havayoluyla birbirini tamamlamasını sağlamak.
• Kapsam Kamuya açık karayolunda motorlu taşıtla yapılan yolcu ve eşya taşımaları, bu işi yapan işletmeler, çalışanlar ve kullanılan taşıt ile tesisler.
• Kapsam dışı Özel otomobille yapılan taşımalar, kamu kurumlarına ve belediyelere ait otomobillerle yapılan taşımalar, TSK, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet taşıtları, lastik tekerlekli traktörün çektiği römorkla yapılan taşımalar.

Sınavda sık sorulan tanımlar şunlardır.

• Taşımacı Yetki belgesi olan, kendi nam ve hesabına ücret karşılığı taşımayı üstlenen gerçek veya tüzel kişi.
• Eşya (yük) İnsandan başka taşınabilen canlı veya cansız her nesne. Kurbanlık hayvan da hukuken eşyadır.
• Kargo Tek parçası en fazla 100 kg olan, genelde ambalajlı koli, sandık, paket gibi parça eşya.
• Kalkış ve varış noktası Kalkış, yolcunun bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerdir. Varış, bilette ya da taşıma senedinde yazan yerdir.
• Gönderen ve gönderilen Gönderen eşyayı teslim eder, alıcıyı belirler ve taşıma senedini imzalar. Gönderilen, eşyanın teslim edileceği kişidir.
• Yolcu Sürücü ve hizmetliler dışında taşıtta bulunan kişiler.
• Sefer türleri Düzenli sefer zaman ve ücret tarifesine göre belli güzergâhta yapılır. Arızi sefer aynı grubun aynı taşıtla götürülüp geri getirildiği kapalı kapı seferdir; gidişi dolu dönüşü boş sefer de arızidir. Mekik sefer, önceden gruplanmış yolcuların aynı iki nokta arasında birden çok gidiş-dönüşle taşınmasıdır.
• Uluslararası taşıma Türkiye'den veya Türkiye'ye, Türkiye üzerinden transit ya da deniz, demir veya havayoluyla gelip karayoluyla üçüncü ülkelere yapılan taşıma.
• Üçüncü ülke taşıması Yükleme ve boşaltma noktalarının taşıtın kayıtlı olduğu ülke dışındaki ülkeler arasında olduğu taşıma.

En çok kapsam dışı taşımalar ile arızi ve mekik sefer farkı karıştırılır.

4925 sayılı Kanuna göre taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alınır. Belge için üç şart aranır. Bunlar mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterliliktir.

• Süre Yetki belgesi 5 yıl geçerlidir. Bitimden 90 gün önce yenileme başvurusu yapılabilir. Yenileme ücreti o yılın tam ücretinin yüzde 15'idir.
• Devir yasağı Yetki belgesi satılamaz ve devredilemez. Adi ortaklığa belge verilmez.
• Taşıt belgesi ve taşıt kartı Belgeye kayıtlı taşıtlar taşıt belgesinde gösterilir. Her taşıt için taşıt kartı düzenlenir ve taşıtta bulundurulur. 2026'da taşıt kartı 3.788 TL'dir.
• Kayıtsız taşıt Taşıt belgesine kayıtlı olmayan taşıt terminale ve yükleme-boşaltma noktasına giremez, sınır kapısından çıkamaz.
• Şart kaybı 90 gün içinde giderilmezse faaliyet geçici olarak durdurulur.

Yeni C2 belgesi verilmiyor, eski C2'ler L2'ye çevrildi. Servis amaçlı eski D4 belgeleri S belgesine dönüştü. Sınavda tarifeli-tarifesiz ve ticari-hususi ayrımı çok sorulur. Hususi taşımada işletme kendi personelini veya kendi yükünü ücret almadan taşır.

Mesleki yeterlilik belgeleri Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği ile düzenlenir. Son büyük değişiklik 29.01.2026 tarihlidir.

• ÜDY Üst düzey yönetici belgesi. Başvuru için en az lise mezuniyeti gerekir.
• ODY Orta düzey yönetici belgesi. ODY ile en az 5 yıl faaliyet gösteren eğitim ve sınav olmadan ÜDY alabilir.
• SRC Ticari taşıtı kullanan şoförün belgesi. SRC1 uluslararası yolcu, SRC2 yurt içi yolcu, SRC3 uluslararası eşya-kargo, SRC4 yurt içi eşya-kargo içindir. SRC5 tehlikeli madde için ayrı düzenlemeyle verilir.
• Kapsama Üst belge alttakini kapsar. SRC1 sahibi SRC2'yi, SRC3 sahibi SRC4'ü almış sayılır. Tersi geçerli değildir.

Belgeler süresizdir. Şoför sağlık ve psikoteknik raporunu 5 yılda bir yeniler.

• 66 yaş SRC geçici olarak geçersiz olur. Sağlık ve psikoteknik raporla yeniden geçerli kılınır. Başvuru 66 yaştan 90 gün önce yapılabilir. 66 yaşını geçen kişiye ilk kez SRC verilmez.
• 69 yaş SRC iptal edilir.
• Takograf kartı Başkasının kartını kullananın da kartını kullandıranın da SRC'si iptal edilir.
• Sahte beyan Belge iptal edilir ve 2 yıl yeni başvuru yapılamaz.

25.02.2003 öncesi ehliyeti olanlar sınavsız SRC alabilir. B sınıfına SRC2 ve SRC4, C sınıfına SRC3, D sınıfına SRC1 verilir. E sınıfı 1999 öncesi alınmışsa SRC1 ve SRC3, 1999 sonrası alınmışsa SRC1 ve SRC4 verilir. Eski sistemdeki 70 puan ve uygulama sınavı artık yoktur.

Karayolu Taşıma Yönetmeliği (RG 08.01.2018) 4925 sayılı Kanunun uygulama kurallarını koyar. Son önemli değişiklikler 15.05.2025, 01.10.2025 ve 16.05.2026 tarihlidir.

Yönetmelik kapsamındaki taşıtı kullanan şoförde şu şartlar aranır.

• İlgili mesleki yeterlilik belgesine (SRC) sahip olmak.
• Uyuşturucu, silah, insan ve gümrük kaçakçılığı ile terör suçlarından hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmak.
• Bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu 5 yılda bir almak.

Yaş sınırı 16.05.2026'da bu yönetmelikten çıkarıldı. Yaş kuralı artık Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliğindedir (66 yaşta geçici geçersizlik, 69 yaşta iptal).

• İstisna C1 veya K2 belgeli gerçek kişinin belgesinde tek kamyonet kayıtlıysa ve onu kendisi kullanıyorsa SRC aranmaz. Kamu kurumunun ticari olmayan taşıtını süren kamu personelinden de aranmaz.
• Personel Yetki belgesi sahibi yeterli ve nitelikli personel bulundurur. Hizmet akdi yapmadan personel çalıştıramaz. Ücret ve sosyal güvenlik haklarını zamanında öder.
• Çalışma ve dinlenme Şoför ve işveren AETR, 2918 sayılı Kanun ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine uyar.
• Takograf kartı Şoför başkasının kartıyla, geçersiz kartla ya da kartsız sürerse firmaya her ihlal için 75 uyarma verilir. Takografta manipülasyon düzeneği bulunursa da 75 uyarma verilir.
• Şoför planı Firma sefere atadığı şoförü U-ETDS'ye süresinde girer. Aynı şoförü aynı zaman diliminde iki sefere yazamaz.

Uyarma para cezası değildir, firmanın siciline işlenir. Kaldırılmamış uyarma 500'e ulaşır ve 15 gün içinde düşürülmezse faaliyet geçici durdurulur. 2026'da bir uyarmanın kaldırma bedeli 741 TL'dir. SRC'siz şoför çalıştırılırsa 4925 sayılı Kanunun 26. maddesine göre hem şoföre hem işletene idari para cezası verilir.

U-ETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi), yetki belgesi sahiplerinin sefer, taşıt, personel, yolcu ve yük bilgilerini Bakanlığa elektronik olarak bildirdiği sistemdir. Bildirim e-Devlet veya uetds.uab.gov.tr üzerinden yapılır.

• Yolcu değişikliği Yolculuğa katılmayan veya yolculuğu yarıda bırakan yolcu 30 dakika içinde bildirilir.
• Eşya bildirimi Taşıma senedi bilgileri (ücret hariç) ile gönderici ve alıcı bilgileri girilir.
• Şoför bilgisi Şoför, biniş noktasıyla birlikte bildirim süresi dolmadan girilir. Mücbir sebep dışında değiştirilemez. Aynı şoför aynı zaman diliminde iki sefere yazılamaz.
• Denetim Tarifesiz seferde bildirim denetimde doğrulanırsa ayrıca taşıma sözleşmesi istenmez.

Yaptırım uyarmadır. Yolcu seferinde hiç bildirim yoksa sefer başına 45, eşya taşımasında taşıma başına 20 uyarma verilir. Aynı şoförü çakışan seferlere yazmak 30 uyarmadır. Bildirimlerini eksiksiz yapan firmanın birikmiş uyarmalarından her ay 20 adet silinir.

Elektronik bilet Tarifeli seferde her yolcuya ayrı bilet zorunludur. Bilet e-bilet olarak da düzenlenebilir. E-bilet kesen firma e-yolcu listesini taşıtta bulundurur. Tarifesiz seferde taşıma sözleşmesi ve yolcu listesi gerekir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu taşıma işletmelerinin ticari kimliğini belirler. SRC programları Kanunun 1, 3, 4, 5, 57 ve 124. maddelerini işaret eder. ODY ve ÜDY programlarında ticaret hukuku 3 ders saatidir.

• Kanunun yeri TTK, Türk Medeni Kanununun ayrılmaz parçasıdır. Ticari işte hüküm yoksa mahkeme önce ticari örf ve âdete, o da yoksa genel hükümlere bakar.
• Ticari iş Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari iştir.
• Ticari dava Her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren davalar ticari davadır. Bu davalara kural olarak asliye ticaret mahkemesi bakar.
• Ticari işletme Esnaf sınırını aşan gelir hedefleyen, devamlı ve bağımsız yürütülen işletme.
• Tacir Ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi. Tacir iflasa tabidir, ticaret unvanı kullanır, sicile kaydolur, defter tutar ve basiretli davranır.
• Esnaf Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan, geliri belirlenen sınırı aşmayan kişi.
• Çalışanın haksız rekabeti Çalışan iş görürken haksız rekabet yaparsa bazı davalar onu çalıştırana da açılabilir (md. 57).

Ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket de sermaye şirketi sayılır. Adi ortaklık ticaret şirketi değildir. Ticari defter ve belgeler 10 yıl saklanır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu sözleşmenin nasıl kurulduğunu düzenler. SRC programları Kanunun 1-10. maddelerini işaret eder. Taşıma sözleşmesi, bilet ve navlun anlaşmaları bu kurallara dayanır. Kanunda öneri kelimesi icap anlamında kullanılır.

• Kuruluş Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun açıklamasıyla kurulur. İrade açıklaması açık veya örtülü olabilir.
• Esaslı noktalar Taraflar esaslı noktalarda uyuşmuşsa ikinci derecedeki noktalar konuşulmamış olsa da sözleşme kurulur. Bunlarda uyuşmazlık çıkarsa hâkim karar verir.
• Süreli öneri Kabul için süre veren, süre bitene kadar önerisiyle bağlıdır.
• Hazır olanlar arasında Süresiz öneri hemen kabul edilmezse öneren bağlılıktan kurtulur. Telefon veya bilgisayarla anlık iletişim de hazır olanlar arasında sayılır.
• Hazır olmayanlar arasında Öneri, yanıtın normal sürede gelmesi beklenebilecek ana kadar önereni bağlar.
• Örtülü kabul Açık kabul beklenmeyen işlerde öneri uygun sürede reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır.
• Ismarlanmayan şey İstenmeden gönderilen mal öneri sayılmaz. Alan kişi onu geri göndermek veya saklamak zorunda değildir.
• Fiyatlı sergileme Fiyat gösterilerek mal sergilemek, tarife veya fiyat listesi göndermek kural olarak öneri sayılır.
• İlanla ödül İlanla ödül sözü veren sözünü yerine getirmek zorundadır.
• Geri alma Geri alma açıklaması öneriden önce veya aynı anda ulaşırsa öneri yapılmamış sayılır. Aynı kural kabul için de geçerlidir.

Kanunda aksi yoksa sözleşme hiçbir şekle bağlı değildir. Kanun bir şekil öngörmüşse bu kural olarak geçerlilik şeklidir ve uyulmazsa sözleşme hüküm doğurmaz. Hazır olmayanlar arasındaki sözleşme, kabulün gönderildiği andan itibaren hüküm doğurur.

1982 Anayasası çalışma hayatının temel ilkelerini koyar. SRC programları Anayasa'nın 48, 49, 50, 53 ve 54. maddelerini işaret eder. Bu maddeler sürücü ve yönetici sınavlarının ortak hukuk sorusudur.

• Özel koruma Küçükler, kadınlar ve bedenî veya ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunur.
• Kanunla düzenlenenler Ücretli hafta tatili, bayram tatili ve yıllık izin hakları kanunla düzenlenir.
• Sınır Grev ve lokavt iyiniyet kurallarına aykırı biçimde, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.
• Uyuşmazlık Grevin yasaklandığı veya ertelendiği hallerde uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kurulu çözer. Memurlarda Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir.

Şoför için anlamı şudur. Sürüş ve dinlenme sürelerine uymak yalnız trafik kuralı değil, Anayasa'daki dinlenme hakkının da gereğidir. Normlar sıralamasında Anayasa en üsttedir. Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik ona aykırı olamaz.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu vergilendirmenin ortak usul kurallarını koyar. SRC programları Kanunun 1, 2, 3, 8, 9, 10 ve 11. maddelerini işaret eder. ODY ve ÜDY'de vergi hukuku 1, vergi kanunları ve uygulamaları 3 ders saatidir.

• Kapsam Genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idaresi ve belediye vergilerine uygulanır. Gümrük idarelerinin aldığı vergi ve resimler bu Kanuna tabi değildir.
• Uygulama Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile uygulanır. Esas olan vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetidir. Bu olay yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir.
• İspat yükü Olağan dışı bir durumu iddia eden onu ispat eder.
• Mükellef Vergi kanununa göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişi.
• Vergi sorumlusu Verginin ödenmesi bakımından vergi dairesine muhatap olan kişi.
• Özel sözleşme Mükellefiyet veya sorumlulukla ilgili özel anlaşmalar, kanunun kabul ettiği haller dışında vergi dairesini bağlamaz.
• Vergi ehliyeti Mükellef olmak için kanuni ehliyet şart değildir. Olayın kanunla yasaklanmış olması da vergiyi kaldırmaz.
• Kanuni temsilci Şirketin, küçüğün veya kısıtlının vergi ödevlerini kanuni temsilcisi yerine getirir. Ödev yerine getirilmezse alınamayan vergi temsilcinin varlığından alınır.
• Vergi kesenler Ödeme yaparken vergi kesmek zorunda olan, verginin tam kesilip ödenmesinden sorumludur.

Vergilendirme sırası tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsildir. Tarh vergiyi hesaplayıp miktarını belirlemektir. Tebliğ yazıyla bildirmek, tahakkuk ödenecek aşamaya gelmek, tahsil ise ödemedir. Ticari eşya taşıyan taşıma irsaliyesi, yolcu taşıyan yolcu listesi düzenler. Fatura teslim veya hizmetten itibaren en geç 7 gün içinde kesilir.

4857 sayılı İş Kanunu işçi ile işveren arasındaki çalışma ilişkisini düzenler. Ücretle çalışan şoför işçidir. Bu yüzden iş hukuku hem şoförü hem yöneticiyi ilgilendirir. ODY ve ÜDY programlarında iş hukuku 2 ders saatidir.

• Ara dinlenme 4 saate kadar işte 15 dakika, 4 ile 7,5 saat arası işte yarım saat, 7,5 saatten uzun işte 1 saat.
• Yıllık ücretli izin 1-5 yıl (5 dahil) çalışana 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve üstü 26 gün. 18 yaş altı ve 50 yaş üstüne en az 20 gün verilir.
• Bildirim (ihbar) süresi Belirsiz süreli sözleşmede kıdem 6 aydan azsa 2 hafta, 6 ay-1,5 yıl arası 4 hafta, 1,5-3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazlaysa 8 haftadır.
• Yazılı sözleşme Süresi 1 yıl veya daha uzun iş sözleşmesi yazılı yapılır.
• Kıdem tazminatı En az 1 yıl çalışan işçiye her tam yıl için 30 günlük ücret ödenir.
• SGK İşçi işe başlamadan önce SGK'ya bildirilir. İş kazası kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirilir.

Sık karıştırılan nokta şudur. İş Kanunundaki 45 saat genel çalışma süresidir. Direksiyon başındaki sürüş süreleri ise ayrıca Karayolları Trafik Yönetmeliği ve AETR ile sınırlanır. Şoför ve işveren ikisine birlikte uyar.

Taşıma mevzuatında iki tür yaptırım vardır. Birincisi 4925 sayılı Kanunun 26. maddesindeki idari para cezalarıdır. İkincisi Karayolu Taşıma Yönetmeliğindeki uyarmalardır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar. 2026'da uygulanan oran yüzde 25,49'dur.

• Alt sınır 01.10.2025'ten beri cezalar alt sınırdan kesilir. Yetki belgesiz faaliyetin üst sınırı 213.333 TL'dir.
• 48 saat kuralı Birçok ihlalde aynı kabahate 48 saat geçmeden ikinci ceza yazılmaz. ODY ve ÜDY cezasında bu süre 3 aydır.
• Tekrar Bazı ihlallerde aynı takvim yılında üçüncü ve sonraki tekrarda ceza bir kat artırılır.
• SRC'siz şoför Hem şoföre hem onu çalıştıran işletene ayrı idari para cezası verilir.

Uyarma Para cezası değildir, firmanın siciline işlenir. 2026'da bir uyarmanın kaldırma bedeli 741 TL'dir. Kaldırılmamış uyarma 500'e ulaşır ve 15 gün içinde düşürülmezse faaliyet geçici durdurulur. Bütün uyarmalar kaldırılmadan yetki belgesi yenilenmez. Eski kitaplardaki ceza tutarları artık geçersizdir.

Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre patlayıcı, parlayıcı, yanıcı, yakıcı, kendiliğinden ateş alan, zehirli ve radyoaktif maddeler tehlikeli maddedir. Bunlar gerekli izin ve tedbir alınmadan taşınamaz. Maddenin sınıfı ve ambalajı ayrı eğitim ve SRC5 belgesi gerektirir. SRC sınavında trafik tarafı sorulur.

• Takip mesafesi Yerleşim yeri dışında öndeki araç en az 50 m geriden izlenir.
• Duraklama Duraklamada tehlikeli madde araçları arasında 20 m mesafe bırakılır.
• Gözetim Park veya duraklamada araç sürücü, hizmetli ya da bekçinin gözetiminde tutulur.
• Yazı ve bez Önde ve arkada kırmızı zemin üzerine beyaz renkte TEHLİKELİ MADDE yazısı bulunur. Ön ve arkaya en az 30x30 cm kırmızı bez asılır. Akaryakıt tankerinde taşınan maddenin adı da yazılır.
• Söndürücü Sürücünün kolayca ulaşabileceği yerde 2 yangın söndürme cihazı bulunur.
• Yük ve kişi Araca başka yük alınmaz. Mal sahibi veya hizmetli dışında kimse bindirilmez.
• Elektrik donanımı Kısa devre ve kıvılcım yapmayacak şekilde yalıtılır.
• Yükleme ve boşaltma 30 m içinde sigara içilmez, alev ve kıvılcım çıkaran şey kullanılmaz. Motor çalışmaz, kalabalık olmayan yer ve zaman seçilir.
• Arıza Bozulan tehlikeli madde aracında her durumda kırmızı ışıklı cihaz kullanılır ve araç başında sürekli beklenir.

Boş olarak trafiğe çıkan tehlikeli madde aracı kendi sınıfının hız sınırıyla gidebilir. Radyoaktif madde için ayrıca izin alınır.

2918 sayılı Kanunun 84. maddesi 12 hali asli kusur sayar. Bu hallerden birini yapan sürücü kazada asli kusurlu kabul edilir.

1. Kırmızı ışıkta veya görevlinin dur işaretinde geçmek
2. Taşıt giremez işaretli yola ya da bölünmüş yolda karşı yönün şeridine, rampasına girmek
3. İkiden fazla şeritli yolda karşı yönün şeridine girmek
4. Arkadan çarpmak
5. Geçme yasağı olan yerde geçmek
6. Doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapmak
7. Şeride tecavüz etmek
8. Kavşakta geçiş önceliğine uymamak
9. Kaplamanın dar olduğu yerde geçiş önceliğine uymamak
10. Manevra genel şartlarına uymamak
11. Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunluluk yokken park etmek veya duraklamak, gerekli tedbiri almamak
12. Kurala uygun park edilmiş araca çarpmak

Birden fazla sürücü bu hareketleri yapmışsa kusur oranı yönetmeliğe göre belirlenir. Ehliyetsiz sürmek ağır cezalıdır ama asli kusur listesinde yer almaz.

• Kaza sonrası (md. 81) Ek tehlike yaratmadan hemen durmak ve tedbir almak. İz ve delilleri değiştirmemek. İstenirse kimlik, adres, sürücü belgesi, tescil belgesi ve sigorta bilgilerini göstermek. Kazayı görevlilere bildirip onlar gelene veya izin verene kadar ayrılmamak. Sahibi bulunmayan araca zarar verildiyse yazılı not bırakıp zabıtaya haber vermek.
• Anlaşma Yalnız maddi hasarlı kazada taraflar durumu yazılı tespit edip ayrılabilir.
• Ceza İzleri değiştirmek veya anlaşma dışında izinsiz ayrılmak 46.000 TL'dir. Ölümlü veya yaralanmalı kazada izinsiz ayrılana ayrıca 1-3 yıl hapis ve 2 yıl ehliyet geri alma uygulanır.
• İlk yardım (md. 82) Kaza yerinden geçen veya kazaya karışan sürücü ilk yardım önlemini alır, zabıtaya veya sağlık kuruluşuna haber verir, istenirse yaralıyı en yakın sağlık kuruluşuna götürür.

Ölümlü kazaya asli kusurla sebep olan sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır.

Adap, toplum içinde uyulan görgü ve nezaket kurallarının bütünüdür. Trafik adabı ise bu kuralların yoldaki karşılığıdır. Trafik kurallarına uymak yalnız yasal bir zorunluluk değildir. Saygı, sabır, nezaket, sorumluluk ve başkalarının can ve mal güvenliğini gözetmek gibi adap ilkelerinin yolda görünen hâlidir.

• Yazılı kurallar Kanun ve yönetmeliklerdir. Uymayana ceza ve belge iptali gibi hukuki yaptırımlar uygulanır.
• Yazısız kurallar Görgü, örf ve ahlak kurallarıdır. Yaptırımı toplumun tepkisi ve kınamasıdır. Rampada zorlanan ağır taşıta yol vermek, teşekkür için el kaldırmak bu türdendir.
• Ortak yaşam alanı Yol yaya, bisikletli, yaşlı, çocuk ve engelli herkesindir. Büyük ve güçlü aracın sürücüsü daha fazla sorumluluk taşır.
• Örnek davranışlar Yağmurda yayaya su sıçratmamak için yavaşlamak, geçişini bitiremeyen yaşlıya korna çalmamak, acemi sürücünün hatasını büyütmemek.
• Hak ve feragat Geçiş hakkı sizde olsa bile kazayı önlemek için yol vermek adabın gereğidir.

Kanun da adabı korur. Aracı kamunun rahat ve huzurunu bozacak ya da kişilere zarar verecek şekilde saygısızca sürmek ve araçtan bir şey atmak yasaktır. Bu kurala uymayan sürücüye 1.000 TL ceza verilir. Seyir hâlinde telefonla konuşmak da aynı maddede yasaklanmıştır ve 2026'da ilk ihlalin cezası 5.000 TL'dir. Profesyonel sürücü yolda firmasını ve mesleğini temsil eder. Logolu araçla yapılan her kaba hareket mesleğin itibarını zedeler. Sınavda adap sorularında doğru şık hemen her zaman sakin, saygılı ve kurala uygun davranıştır.

Trafikte temel değerler, kuralların ötesinde sürücünün tutumunu belirleyen ilkelerdir. Değer temelli davranış sürüş güvenliğini doğrudan artırır, çünkü çatışmayı ve riskli manevrayı azaltır. Sınavda genellikle bir davranış verilir ve hangi değere karşılık geldiği sorulur.

• Sabır Beklemeyi ve yavaşlığı hoşgörüyle karşılamaktır. Geçişini bitiremeyen yayayı beklemek, kuyrukta sırayı korumak sabırdır.
• Zarafet Davranışta incelik ve kibarlıktır. Yol veren sürücüye el kaldırarak teşekkür etmek, sakin bir dil kullanmak zarafettir.
• Tolerans (hoşgörü) Başkasının hatasını büyütmemek ve anlayışla karşılamaktır. Acemi sürücünün tereddüdüne korna çalmamak bu değere örnektir.
• Özveri (feragat) Başkasının güvenliği için kendi hakkından vazgeçmektir. Hakkın olsa bile kazayı önlemek için yol vermek özveridir.
• Empati Kendini karşındakinin yerine koymaktır. Yavaş giden araçta hasta, yaşlı ya da ağır yük olabileceğini düşünmek empatidir.
• Öfke yönetimi Öfkeyi fark edip davranışa dönüştürmeden kontrol etmektir. Önü kesildiğinde mesafe açmak, takip etmemek ve derin nefes almak öfke yönetimidir.

Programlar bu değerlere sorumluluk, saygı, adalet, duyarlılık ve yardımseverliği de ekler. Sık karıştırılan nokta şudur. Öfke bir değer değil, yönetilmesi gereken bir duygudur. Şıklarda öfke, inatlaşma ya da aşırı tepki görürseniz bunlar değerin eksikliğini anlatır. Değerlere uymayan davranış zamanla kural ihlaline de dönüşür. Örneğin öfkeyle bir aracı ısrarla takip etmek 2026'dan beri 180.000 TL ceza ve 60 gün sürücü belgesi geri alma yaptırımı taşır.

Gümrük mevzuatının temeli 4458 sayılı Gümrük Kanunudur. Kanun, Türkiye Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşya ile taşıtlara uygulanacak kuralları belirler.

• Gümrük Bölgesi Türkiye toprakları, karasuları, iç suları ve hava sahasıdır. Serbest bölge Türkiye içinde olduğu hâlde gümrük bölgesi dışında sayılır.
• Giriş gümrük idaresi Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği gümrük idaresidir.
• Gümrük yükümlülüğü Yükümlünün gümrük vergilerini ödeme zorunluluğudur.
• Beyan Gümrük beyanı, eşyanın bir rejime tabi tutulması talebidir. Özet beyan gelen eşyanın ilk bildirimidir; bugün elektronik ön beyan esastır.
• Rejimler Serbest dolaşıma giriş, transit, gümrük antreposu, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme, geçici ithalat, hariçte işleme ve ihracat.
• Transit Eşya gümrük gözetiminde dört yönde taşınabilir. Yabancı ülkeden yabancı ülkeye, yabancı ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı ülkeye ve bir iç gümrükten diğerine.
• Boşaltma Eşya taşıttan ancak gümrük idaresinin izniyle boşaltılır veya aktarılır. Acil tehlikede izin aranmaz, en yakın gümrük hemen bilgilendirilir.
• Hatlar Kırmızı hatta araç açılır ve eşya fiziki muayene edilir. Sarı hatta yalnız belge kontrolü yapılır. Programda yeşil ve mavi hat da geçer.
• ATA karnesi Fuar ve sergi malzemesi, ticari numune, mesleki teçhizat gibi geçici olarak çıkıp aynen dönecek eşya için kullanılır. Satılacak ticari yük için kullanılmaz; transit belgesi olarak da kullanılabilir.
• Antrepo Gümrük vergisi ödenmemiş eşyanın gümrük gözetiminde beklediği depodur.

SRC3 yenileme programı kırmızı, yeşil ve mavi hatta sarı hattı da ekler.

TIR sistemi, 1975 tarihli TIR Sözleşmesine dayanır. Yük mühürlü araçta, tek belgeyle ve uluslararası teminatla taşınır; sınırlarda kural olarak açılmaz.

• Teminat Türkiye'de kefil kuruluş TOBB'dur. Uluslararası teminat zincirini IRU yönetir.
• Güvenli araç Yük, gümrükçe onaylı ve mühürlenebilir araç veya konteynerde taşınır. Taşıt onay belgesi 2 yılda bir yenilenir.
• TIR karnesi Hareket, transit ve varış ülkelerinin hepsinde geçerli tek gümrük belgesidir. 4, 6, 14 veya 20 voletli olur. Hareket ve varış gümrüklerinin toplamı en çok 4 olabilir. Geçerlilik tarihi kapakta yazar.
• Voletler Volet 1 giriş veya hareket gümrüğünde, volet 2 çıkış veya varış gümrüğünde kalır. Eşleşmeyen volet açık karne demektir.
• Mühür Mühür numarası karneye ve her volete yazılır. Mühür bozulursa şoför dokunmaz; en yakın gümrük veya kolluğa başvurur, tespit tutanağı düzenlenir.
• Güzergâh ve süre Gümrüğün belirlediği yoldan çıkılmaz. En uzun mesafe için azami süre Nisan–Eylül 120 saat, Ekim–Mart 168 saattir. Eski kaynaklardaki 144 ve 192 saat artık geçersizdir.
• Zorunlu duruş Arıza, kaza veya yol kapanmasında durum en yakın gümrüğe bildirilir; emniyet, jandarma veya gümrükten belge alınır. Yük başka araca ancak gümrük gözetiminde ve tutanakla aktarılır.
• Yasak bölge Askerî yasak bölgelerde durmak, park etmek ve fotoğraf çekmek yasaktır.

Mühür numarası tutmazsa veya tel kesikse araç, masrafı taşımacıya ait olarak açılıp sayılır. Elektronik karne (eTIR) için Türkiye pilot çalışmalardadır; bugün kâğıt karne ve elektronik ön beyan birlikte kullanılır.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu bütün SRC, ODY ve ÜDY belgelerinin ortak konusudur. Kaçakçılık kasıtla işlenir; ama aracını kontrol etmeyen şoför kolayca şüpheli konumuna düşer.

• Ağırlaştırma Eşya gümrük kapıları dışından sokulursa ceza üçte birden yarıya kadar artırılır.
• Etkin pişmanlık Suça katılan kişi, resmî makamlar haber almadan fiili ve kaçak eşyanın yerini bildirir, bu da yakalamayı sağlarsa cezalandırılmaz. Eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını soruşturma bitene kadar ödeyenin cezası yarı oranında, kovuşturmada hükümden önce ödeyenin cezası üçte bir oranında indirilir. Bu indirim mükerrire ve örgüt suçuna uygulanmaz.
• Yolcu eşyası Beyana aykırı çıkan eşya ticari nitelikte veya yasaksa kaçakçılık hükümleri uygulanır.
• Arama Gümrük kapılarında kaçak eşya sakladığından şüphelenilen kişinin üstü, eşyası ve aracı gümrük görevlilerince aranabilir.
• Taşıta el koyma Suçta kullanılan taşıt alıkonabilir. Sahibi 30 gün içinde kasko değeri kadar teminat verirse taşıt iade edilir; verilmezse tasfiye edilir.
• Taşıma mevzuatı Taşıtta zula bulunmasına 150, standart dışı ilave yakıt deposuna 50 uyarma verilir. Kaçakçılık suçundan adli sicil kaydı SRC belgesinin iptal sebebidir.

Trafik kazasının üç sonucu vardır. Hukuki sonuç tazminattır, cezai sonuç yargılamadır, idari sonuç para cezası, ceza puanı ve belge işlemleridir.

• İşletenin sorumluluğu Motorlu aracın işletilmesi ölüme, yaralanmaya veya zarara yol açarsa, araç bir teşebbüsün unvanı altında işletiliyorsa işleten ve teşebbüs sahibi müteselsilen sorumludur (2918 md. 85). İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.
• Kurtulma İşleten; kendi kusuru ve araç bozukluğu olmadan kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
• Zorunlu trafik sigortası İşleten bu sorumluluğu için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Sigortası olmayan araç trafikten men edilir. Türkiye'de geçerli sigortası olmayan yabancı plakalı araç için sigorta sınırda yapılır.
• Kapsam dışı Araçta taşınan eşyaya gelen zarar ve manevi tazminat trafik sigortasının kapsamı dışındadır.
• Başvuru Zarar gören dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvurur. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır.
• Devir Aracı devreden kişi durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirir.
• Zamanaşımı Maddi tazminat talebi, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar.
• Güvence Hesabı Sigortasız, kaçan veya çalıntı aracın verdiği bedeni zararları öder; sonra ödediğini işletenden ister.
• Cezai sonuç Taksirle öldürmede bir kişi için 2–6 yıl, birden çok ölümde 2–15 yıl hapis öngörülür.

Program ayrıca taşımacılık mali sorumluluk sigortasını sayar. Bu sigortayı düzenleyen 4925 sayılı Kanunun 17-22. maddeleri 2016'da kaldırıldığı için eski kaynaklardaki atıfları güncel mevzuatla karşılaştırın.

Yeşil kart, zorunlu trafik sigortasının yurt dışındaki karşılığıdır. Taşıyıcının yurt dışında üçüncü kişilere verdiği zarara karşı sorumluluk sigortasıdır. SRC programları arasında yalnız SRC1'de ayrı kazanımdır; SRC3 aynı yere CMR sigortasını koyar.

• Geçerlilik Yalnız poliçede yazan ülkelerde geçerlidir. Sefer planındaki her ülkenin kartta yazılı olduğu yola çıkmadan kontrol edilir.
• Hangi hukuk Kaza hangi ülkede olursa o ülkenin hukuku ve limitleri uygulanır.
• Kendi araç Trafik sigortası gibi kendi aracının hasarını ödemez. Kendi araç için kasko gerekir.
• Yük Taşınan eşyadaki zarar yeşil kartın konusu değildir. Bu zarar taşıyıcının CMR sorumluluk sigortası veya yük sahibinin emtia sigortasıyla karşılanır.
• Türkiye'ye giren yabancı araç Türkiye'de geçerli sigortası olmayan yabancı plakalı araç için zorunlu trafik sigortası sınıra girişte yapılır.
• Yolcu taşımada Seyahatin Türkiye dışındaki bölümünün sigortası Hazinenin düzenlemelerine tabidir.
• Sınır kontrolü Sınır kapısında araç ruhsatı, yeşil kart ve takograf kartı kontrol edilen belgeler arasındadır. Bu yüzden yeşil kart, pasaport ve geçiş belgeleriyle birlikte sefer öncesi kontrol listesine yazılır.

Program yeşil kartın şeklini, tarifesini ve talimatını da işler. ODY ve ÜDY 1 ile 3'te sorumluluk sigortaları 2 ders saatidir.

CMR, ücretli uluslararası karayolu eşya taşımasında gönderen, taşıyıcı ve alıcının hak ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmedir. 19 Mayıs 1956'da Cenevre'de imzalanmıştır; Türkiye 1995'te taraf olmuştur.

• Uygulama alanı Yükleme ve teslim yeri farklı ülkelerde olan ve ülkelerden en az biri CMR'ye taraf olan ücretli taşımalarda uygulanır. Taraflar sözleşmeyle CMR'yi dışlayamaz.
• Uygulanmadığı hâller Uluslararası posta sözleşmesine göre taşıma, cenaze nakli ve ev eşyası taşınması.
• Sevk mektubu Üç asıl nüsha düzenlenir; gönderen ve taşıyıcı imzalar. Birinci nüsha gönderende kalır, ikincisi yükle gider ve alıcıya verilir, üçüncüsü taşıyıcıda kalır. CMR belgesinin olmaması sözleşmeyi geçersiz kılmaz, ispatı zorlaştırır.
• Teslim alırken Taşıyıcı yükün sayısını, işaretlerini ve dış görünüşünü kontrol eder; itirazını sevk mektubuna çekince olarak yazar.
• Tazminat sınırı Kayıp ve hasarda brüt ağırlığın kilogramı başına en çok 8,33 SDR ödenir ve tazminat malın gerçek değerini geçmez. Gecikmede tazminat navlunu aşamaz. Kasıt veya kasta eşdeğer kusurda sınır uygulanmaz.
• Örnek 2.000 kg brüt yükte sınır 2.000 × 8,33 = 16.660 SDR'dir.
• Değerli yük Gönderen değer beyanı yapabilir veya emtia sigortası yaptırır.

CMR sorumluluk sigortası taşıyıcının bu sorumluluğunu karşılar. Türkiye elektronik sevk mektubu (e-CMR) protokolüne 31 Ocak 2018'de taraf olmuştur.

İlk yardım, ani bir hastalık ya da yaralanmada, sağlık ekibi gelene kadar olay yerindeki imkânlarla ve ilaç kullanmadan yapılan hayat kurtarıcı uygulamalardır. İlk yardımcı tanı koymaz ve ilaç vermez. Acil tedavi ise sağlık personelinin ambulansta ya da hastanede ilaç ve tıbbi cihazla yaptığı müdahaledir.

• İlk yardımın amaçları Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, yaşamsal fonksiyonları sürdürmek, durumun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmak.
• Koruma Önce olay yeri ve ilk yardımcının kendi güvenliği sağlanır. Araç güvenli yere çekilir, dörtlüler yakılır, reflektif yelek giyilir, reflektör konur, kazalı aracın kontağı kapatılır.
• Bildirme 112 aranır. Ne olduğu, tam yer, yaralı sayısı ve durumu, yangın ya da sızıntı gibi ek tehlike, arayanın adı ve telefonu bildirilir. Görevli söylemeden telefon kapatılmaz.
• Kurtarma Yaralıya hızlı ama sakin müdahale edilir. Önce hayatı tehdit eden durumlar ele alınır.
• Hayat kurtarma zinciri Sağlık kuruluşuna erken haber vermeyle başlar, olay yerindeki ilk yardım, ambulans ekibinin müdahalesi ve hastanedeki tedaviyle sürer. Bir halka koparsa yaşam şansı azalır.

112 ambulans, itfaiye, polis, jandarma ve diğer acil hizmetler için tek acil çağrı numarasıdır ve ücretsizdir. Kaza yerinden geçen ya da kazaya karışan sürücü, ilk yardım önlemlerini almak, olayı en yakın zabıtaya veya sağlık kuruluşuna bildirmek ve yetkililer isterse yaralıyı sağlık kuruluşuna götürmekle yükümlüdür. Sınavda en çok KBK sırası sorulur. Doğru sıra Koruma, Bildirme, Kurtarma'dır. Koruma atlanırsa ilk yardımcının kendisi de kazazede olabilir. Sinir, solunum ve dolaşım sistemleri hakkındaki temel bilgi, bilinç, solunum ve dolaşımın neden ilk kontrol edildiğini anlamayı sağlar.

Etik, doğru ile yanlışı inceleyen ahlak bilimidir. Meslek etiği ise bir mesleği yapanların uyması beklenen davranış ilkeleridir. Hukuk kuralına uymayana yaptırım uygulanır. Etik ilke ise kimse görmese de doğru olanı yapmayı ister. Taşımacılıkta ikisi çoğu zaman örtüşür, çünkü sürücü ve yönetici başkasının canından ve malından sorumludur.

• Yazılı normlar Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik gibi devletin koyduğu kurallardır. Yaptırımı ceza ve belge iptalidir.
• Yazısız normlar Örf, âdet, görgü ve ahlak kurallarıdır. Yaptırımı toplumun tepkisi ve kınamasıdır.
• Doğruluk Hasarı, eksiği ve gecikmeyi saklamadan bildirmek.
• Yasallık Kimse bakmıyorken de kurala uymak.
• Yeterlik İşin gerektirdiği belge, bilgi ve beceriye sahip olmak. Doğru SRC türü ve geçerli psikoteknik belgesi buna örnektir.
• Güvenilirlik Yükü ve yolcuyu emanet bilmek, gizli bilgiyi paylaşmamak.
• Mesleğe bağlılık Eğitimlere katılmak, bilgisini yeni başlayanlarla paylaşmak, mesleğin itibarını korumak.

Ahilik, Anadolu'da esnaf ve zanaatkârları bir araya getiren, dürüstlüğü, işini özenle yapmayı, yardımlaşmayı ve usta-çırak ilişkisi içinde meslek öğretmeyi esas alan köklü bir kültürdür. Program bu kültürle birlikte ahlaklı, dürüst, güvenilir, saygılı, sabırlı ve güler yüzlü olmayı, hak ve hukuka riayeti vurgular.

Bazı etik dışı davranışlar aynı zamanda suçtur ya da ağır yaptırım taşır. Başkasına ait takograf sürücü kartını kullanan sürücünün de kartın sahibinin de SRC belgesi iptal edilir. Denetimde ayrıcalık için para teklif etmek suçtur. Sınavda “kimse görmüyor” ya da “firma istedi” gerekçesine dayanan şık yanlıştır. Doğru şık dürüst, güvenli ve kurala uygun davranıştır.